Fyrstu kaflarnir í bókinni eru eftir íslensku sagnritarana Ara fróða og Snorra Sturluson. Í ræðu Þorgeirs Ljósvetningagoða á Alþingi árið 1000, sem Ari skráði, er minnt á þá sérstöðu Íslands, að þar ráði lögin frekar en mennirnir. Íslendingar hafi verið blessunarlega lausir við konunga, sem stundi hernað og leggi á skatta. Sama stef er í ræðu Einars Þveræings á Alþingi árið 1024, sem Snorri skráði. Í Heimskringlu Snorra er gengið að tveimur stjórnmálahugmyndum germanskra þjóða vísum: ríkisvaldi með samþykki (government by consent) og mótstöðurétti (right of rebellion). Þessar hugmyndir batt John Locke í kerfi með Ritgerð um ríkisvald árið 1689, en sú bók markar upphaf nútíma frjálshyggju, frjálslyndrar íhaldsstefnu. 

Að sögn Hannesar voru þrír merkustu hugsuðir frjálslyndrar íhaldsstefnu á Norðurlöndum auk Snorra Finninn Anders Chydenius og Daninn N. F. S. Grundtvig. Chydenius setti árið 1765 fram sömu hugmyndir og Adam Smith ellefu árum síðar: að eins gróði þurfi ekki að vera annars tap og að mannlífið geti verið skipulegt án þess að vera skipulagt. Grundtvig lagði á nítjándu öld megináherslu á frjáls samtök fólksins, sem væru í senn bakhjarl þess og vettvangur, þar á meðal söfnuði samkvæmt vali, lýðháskóla og mjólkurbú, en líka einkafyrirtæki.

Á ráðstefnunni töluðu meðal annarra Íslandsvinirnir David Friedman og Tom Palmer, sem hafa margoft komið til Íslands og eru vel kunnugir íslenskum fornbókmenntum. Þar voru einnig Lukas Schweiger, fyrrverandi formaður Students for Liberty Europe, sem búsettur er á Íslandi, og Breki Atlason, Íslandsfulltrúi samtakanna.

Elsti viðburðurinn, sem greinir frá í bókinni, var árið 946, þegar Hákon Aðalsteinsfóstri skilaði bændum aftur öllu því landi, sem faðir hans, Haraldur hárfagri, hafði tekið af þeim og lofaði á þingum í Noregi að virða hin gömlu, góðu lög, sem rekja mátti að minnsta kosti þúsund ár aftur í aldir til sjálfstjórnar germanskra ættbálka, eins og rómverski sagnritarinn Tacitus lýsir. Yngsti viðburðurinn var árið 1945, þegar danskir kommúnistar vildu eftir hernám þýskra nasista banna andstæðingum lýðræðislegra gilda að tala, en Poul Andersen sagði þá og hafði eftir Grundtvig, að frelsið væri ekki síður fyrir Loka en Þór. Flestar greinarnar í þessari sýnisbók eru eftir Snorra, Chydenius og Grundtvig, en hún er alls 468 bls., þar af inngangur Hannesar 267 bls. Útgefandi er hugveitan New Direction í Brüssel.

Dr. Hannesi H. Gissurarsyni, prófessor emeritus í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og rannsóknastjóra RNH, var boðið að kynna þar 9. apríl 2026 væntanlega bók, sem hann ritstýrir, Conservative-Liberal Thought in the Nordic Countries: An Anthology, Frjálslynda íhaldsstefnu á Norðurlöndum: Sýnisbók. Þar skrifar hann 267 blaðsíðna formála, en síðan taka við valdir kaflar úr ritum norrænna manna, allt frá íslensku sagnriturunum Ara fróða og Snorra Sturlusyni til norska hagfræðingsins Trygve Hoffs og danska lagaprófessorsins Pouls Andersens, sem uppi voru á tuttugustu öld. Hugveitan New Direction í Brüssel gefur bókina út, og er hún 468 blaðsíður.

Hannes sagði í spjalli sínu, að velgengni Norðurlanda væri ekki vegna jafnaðarstefnu, heldur þrátt fyrir hana. Helstu skýringar á henni væru þrjár: réttarríki, viðskiptafrelsi og samheldni(social cohesion). Hann varpaði líka fram tilgátu um, hvers vegna myndast hefði á Norðurlöndum öflug vinnumenning (þótt ef til vill sé hún nú að þoka fyrir bótabetli). Hún er í fæstum orðum, að Norðurlandabúar hefðu árþúsundum saman orðið að bregðast við mögrum vetrum með því að leggja sjálfir hart að sér og safna birgðum. Þeir hefðu ekki getað tínt ávexti af trjám eins og suðrænar þjóðir.

Davíð talar á fundi Almenna bókafélagsins 26. ágúst 2016, 25 árum eftir viðurkenningu Eystrasaltsríkjanna.

Davíð Oddsson, sigursælasti Íslendingur stjórnmálasögunnar, lést 1. mars 2026, 78 ára að aldri. Hann var borgarstjóri í níu ár, forsætisráðherra í tæp fjórtán ár, utanríkisráðherra í eitt ár, seðlabankastjóri í fjögur ár og ritstjóri Morgunblaðsins í sautján ár, til dánardags. Enginn stjórnmálamaður hefur átt drjúgari þátt í því á Íslandi að auka frelsi einstaklinganna til orða og athafna og tryggja réttindi þeirra gagnvart ríkisvaldinu. Þegar Davíð var jarðsunginn 13. mars, birtust margar minningargreinar um hann í Morgunblaðinu, þar á meðal eftir dr. Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og rannsóknastjóra RNH. Taldi hann þrennt skýra hina óvenjulegu sigursæld Davíðs í stjórnmálum. Aðstæður innan lands og utan hefðu verið honum hagfelldar, hann hefði verið uppi á réttum tíma. Sjónarmið hans og skoðanir hefðu átt djúpar rætur í þjóðarsálinni, hann hefði verið óvenjulegur maður með venjulegar skoðanir. Í þriðja lagi hefði Davíð búið yfir ýmsum eiginleikum skilvirkra og sigursælla stjórnmálamanna. Hann hefði haft náðarvald (charisma) og kunnað í senn að vera hugrakkur sem ljón og bragðvís sem refur. Frá fyrstu tíð sáu margir, að hann var fæddur foringi. Jarðarför Davíðs var opinber, og jarðsöng séra Geir Waage hann í Hallgrímskirkju, en úr kirkju báru hann tíu vinir og samstarfsmenn, Kjartan Gunnarsson athafnamaður, Þórarinn Eldjárn skáld, Þórólfur Gíslason kaupfélagsstjóri, Haraldur Johannessen ritstjóri, Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus, Eiríkur Jónsson læknir, Albert Jónsson alþjóðastjórnmálafræðingur, Ólafur Börkur Þorvaldsson hæstaréttardómari, Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri og Gunnlaugur Sævar Gunnlaugsson athafnamaður.

Í hópnum voru sex stjórnmálamenn, Margrét Thatcher, forsætisráðherra Bretlands, Ronald Reagan, forseti Bandaríkjanna, Lech Kaczyński, forseti Póllands, Konrad Adenauer, kanslari Þýska sambandslýðveldisins, John Howard, forsætisráðherra Ástralíu, and Józef Piłsudski, marskálkur og forsætisráðherra Póllands. Einnig má telja Jóhannes Pál II. páfa og hinn áhrifamikla bandaríska blaðamann William Buckley til stjórnmálamanna, þótt á annan veg væri. Hannes kvaðst aðeins hafa hitt einn úr þessum hóp og það nokkrum sínnum, Margréti Thatcher, og hefði það verið eftirminnilegt.

Rithöfundarnir í hópnum, sem borð voru kennd við, voru Joseph de Maistre, Roger Scruton, Friedrich von Hayek, Edmund Burke, Giuseppe Prezzolini, Giacomo Leopardi, Milton Friedman, Benedetto Croce, Ludwig von Mises, Thomas Sowell, Alexis de Tocqueville, Mihai Eminescu og Alessandro Manzoni. Úr þessum hóp kvaðst Hannes hafa hitt og rætt stuttlega við tvo, Roger Schruton á ráðstefnu í Brüssel og Thomas Sowell á ráðstefnu í Stanford í Kalifórníu. Hann hefði hins vegar kynnst vel þeim Friedrich A. von Hayek og Milton Friedman, sem báðir hefðu komið til Íslands á hans vegum, 1980 og 1984. Hann yrði að játa, að hann þekkti ekki vel þá Giuseppi Prezzolini og Mihai Eminescu, en væri vel kunnugur ritum annarra úr hópnum. Hann hefði þó sjálfur frekar kennt borð við Luigi Einaudi, sem var forseti Ítalíu og kunnur hagfræðingur, höfundur ítalska efnahagsundursins, en við Joseph de Maistre, sem hefði verið afturhaldsmaður frekar en íhaldsmaður,  eða Benedetto Croce, sem hefði ekki varið atvinnufrelsið jafneinarðlega og Einaudi.

Hin grein Hannesar var um þrjá íslenska Rómarfara aðra. Hinn fyrsti var Guðríður Þorbjarnardóttir, sem fluttist fyrst frá Íslandi til Grænlands, settist síðan með manni sínum að á vesturströnd Vínlands, eins og Íslendingar nefndu Norður-Ameríku, og eignaðist þar fyrsta Evrópubarnið í Vesturheimi, settist síðan að Íslandi, en fór eftir lát mann síns í pílagrímsför til Rómar, líklega um 1030. Annar Rómarfarinn var Einar Benediktsson skáld, sem var þar á ferð árið 1903 og orti frægt kvæði, „Kvöld í Róm,“ um afl Rómverja á lýðveldistímanum, úrkynjun þeirra á keisaratímanum og hina mikla menningararfleifð þeirra, sem Vesturlandamenn njóta enn. Hinn þriðji var Jón Þorláksson, verkfræðingur og forsætisráðherra, sem fór þangað í síðbúna brúðkaupsferð með konu sinni árið 1923 og viknaði, þar sem hann sat á Forum Romanum, aðaltorgi hinnar fornu Rómarborgar og virtu fyrir sér rústirnar miklu.

Í kvöldverðinum í Róm sat Hannes hins vegar til borðs með þremur Íslandsförum, dr. Daniel Mitchell skattasérfræðingi, Robert Tyler, ráðgjafa hugveitunnar New Direction, og John Fund, ritstjóra National Review.

Hannes kvað vel eiga við, að veislan væri haldin í Hvalasafninu, því að hann fylgdi fordæmi hvalanna og hyrfi á suðlægari slóðir, þegar vetur gengi í garð. Hér væru menn að dreypa á víni, og þá kæmust þeir að því, sem Tómas Guðmundsson hefði sagt, að áfengið gerði engum manni mein að fyrra bragði. Stundum fylgdu víndrykkju að vísu timburmenn, en einn vinur sinn, Jón E. Ragnarsson hæstaréttarlögmaður, hafði ákveðið að gefa timburmönnum aldrei neitt færi á sér. Hannes kvaðst eiga marga nafna, því að nafn sitt væri hið sama og Jón, Jóhann og Jóhannes, og í lok ræðunnar fór hann með kvæðið um daginn eftir nafna sinn, prófessor Jón Helgason:

Við hliðið mitt ég heimanbúinn stend.
Á himni ljómar dagsins gullna rönd.
Sú gjöf mér væri gleðilegust send,
að góður vinnudagur færi í hönd.

Síðan fór hann með kvæðið um kvöldið eftir annan nafna sinn, Hannes Hafstein ráðherra:

Lífið er stutt,
dauðinn þess borgun.
Drekkum í kvöld,
iðrumst á morgun.

Í kvöldverðinum tók Hörður Orri Grettisson við verðlaunum fyrir hönd Laxeyjar (bjartasta vonin), Hjörleifur Jakobsson fyrir hönd Öskju (viðskipti ársins), Þorsteinn Már Baldvinsson við verðlaunum fyrir hönd Samherja (heiðursverðlaun), hjónin Finnur Aðalbjörnsson og Sigríður María Hammer fyrir hönd Skógarbaða (kaupmenn ársins) og Jón Guðni Ómarsson fyrir hönd Íslandsbanka (samfélagsverðlaun). Þótti samkoman takast hið besta. Í veislunni var afhjúpað málverk af Þorsteini Má eftir Sigurð Sævar Magnúsarson.

Hannes minnti á ellefta boðorðið, eins og Milton Friedman hefði sett það fram: Þú skalt ekki gera góðverk þín á kostnað annarra. Vinstri menn vildu vissulega vera góðir, en þegar að væri gáð, vildu þeir einmitt vera góðir á annarra kostnað. Þeir væru ekki eins og miskunnsami Samverjinn, sem hefði gert góðverk sitt á eigin kostnað. Vinstrið einblíndi á skiptingu verðmætanna, en hirti ekkert um sköpun þeirra. Atvinnulífið gæti þó aðeins vaxið og lífskjör batnað, ef og þegar verðmæti væru sköpuð. Karl Marx hefði skipt fólki í tvær stéttir, fjármagnseigendur og verkalýð, borgara og öreiga, en horft fram hjá ómetanlegu framlagi manna, sem lifðu aðallega af því að selja þekkingu sína, ekki aðeins sérfræðinga eins og lækna og verkfræðinga, heldur líka og raunar aðallega frumkvöðla og áhættufjárfesta. Nýsköpun yrði aðallega með samstarfi frumkvöðla og áhættufjárfesta, en ekki með opinberum aðgerðum.

Hannes sagði, að vinstrið væri rekið áfram af óánægju og öfund. Ragnar í Smára hefði einu sinni sagt, að öfundin væri svo sterkt afl, að Íslendingar þyrftu ekki að virkja fallvötnin, tækist þeim að virkja öfundina. Vinstrinu hefði mistekist að ná völdum á Vesturlöndum af þeirri einföldu ástæðu, að sósíalisminn gengi ekki upp. En það hefði bætt sér það upp með því að ná völdum á fjölmiðlum og í skólum. Hægrið væri líka að breytast. Það hefði stutt fjórfrelsið, hindrunarlausan flutning fjármagns, vöru, þjónustu og vinnuafls yfir landamæri. En nú streymdu til Evrópu múslimar, sem aldir væru upp við ofbeldismenningu og höfnuðu þeirri vestrænu hugmynd, að menn yrðu að sjá fyrir sér sjálfir  í stað þess að þiggja bætur úr hendi skattgreiðenda. Hægrið yrði því að hafna hömlulausum innflutningi fólks, þótt auðvitað ætti að bjóða velkomna vinnufúsa, heiðarlega og löghlýðna innflytjendur.

Sigurður Már vakti athygli á því, að Hannes væri orðinn víðförull og vinsæll fyrirlesari. Hannes svaraði því til, að hann væri svo sannarlega ekki spámaður í eigin föðurlandi, en hann hefði gott samband við evrópska hægrið. Hefði hann verið beðinn um að skrifa ófáar skýrslur og bækur fyrir það og boðinn á fundi og ráðstefnur á þess vegum. Hefði hann einbeitt sér síðustu ár að því að kynna norræna frjálshyggju, eins og hún birtist í verkum Snorra Sturlusonar, Andersar Chydeniusar og N. F. S. Grundtvigs, fyrir öðrum.

Deirdre McCloskey. Ljósm. Policy Exchange.

Rannsóknastjóri RNH, Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands, sótti fund Mont Pelerin samtakanna í Marrakesh í Marokkó 7.–10. október 2025. Samtökin voru stofnuð að frumkvæði Friedrichs A. von Hayeks í apríl 1947, en á meðal stofnfélaga voru Milton Friedman, George J. Stigler og Maurice Allais, sem allir áttu eftir að hljóta Nóbelsverðlaun í hagfræði. Aðrir kunnir stofnfélagar voru Frank H. Knight, faðir Chicago-skólans í hagfræði, Ludwig von Mises, faðir austurríska hagfræðingaskólans, heimspekingarnir Karl R. Popper frá Bretlandi og Bertrand de Jouvenel frá Frakklandi, stjórnmálafræðingurinn Herbert Tingsten og hagfræðingurinn Eli F. Heckscher frá Svíþjóð og hagfræðingarnir Trygve Hoff frá Noregi og Luigi Einaudi frá Ítalíu (forseti Ítalíu 1948–1955). Skömmu eftir stofnunina gerðust félagar Ludwig Erhard, höfundur þýska efnahagsundursins, og Reinhard Kamitz, höfundur austurríska efnahagsundursins. Á níunda og tíunda áratug gerðust aðrir sigursælir umbótamenn félagar, þar á meðal Sir Roger Douglas og Ruth Richardson frá Nýja Sjálandi, Vaclav Klaus frá Tékklandi og Mart Laar frá Eistlandi. Nokkrir Nóbelsverðlaunahafar hafa einnig verið félagar, í hagfræði þeir Gary Becker, Ronald H. Coase, James M. Buchanan og Vernon L. Smith, allir frá Bandaríkjunum, og í bókmenntum Mario Vargas Llosa frá Perú. Áhrifamiklir rithöfundar voru einnig félagar, þar á meðal Otto von Habsburg, ríkisarfi Austurríkis-Ungverjalands 1916–1918, og Henry Hazlitt frá Bandaríkjunum. Markmið samtakanna var og er að vera vettvangur rökræðu um lögmál frelsisins,  mið og mörk. Hannes sótti sinn fyrsta fund samtakanna í Stanford árið 1980 að boði Hayeks, var kjörinn félagi árið 1984 og sat í stjórn samtakanna 1998–2004.

Fundurinn í Marrakesh var haldinn á Es Saadi gistihúfinu, og yfirskrift hans var: Að frjálshyggjan nái til nýrra hópa. Forseti samtakanna, prófessor Deirdre McCloskey, flutti ávarp á opnunarkvöldverðinum. Málstofur voru um ýmis efni, þar á meðal frjálshyggju í menningarlegri sköpun, samband íslams og atvinnufrelsis og verkefni stuðningsmanna hins opna skipulags. Yfir hádegisverði á fundinum skiptust þeir dr. Peter J. Boettke og dr. Nils Karlson á skoðunum um, hvort frjálshyggja væri að stefna í rétta átt. Eftir fundinn birti Hannes hugleiðingar í The Conservative um sum umræðuefnin. Prófessor Gabriel Calzada, fyrrverandi forseti samtakanna, flutti ávarp í lokakvöldverðinum, sem fór fram í Soleiman höllinni. Hin svokallaða Chatham House regla gildir um fundi Mont Pelerin samtakanna, að óheimilt sé að vitna beint í ræðumenn. Þeir dr. Nouh El Harmouzi frá Arabísku rannsóknarstofnuninni í Marokkó og Michel-Kelly Magnon frá Efnahagsstofnuninni í Montreal höfðu veg og vanda af fundinum, sem tókst hið besta. Síðasta dag fundarins skoðuðu gestir Marrakesh og gengu um í Bahia höllinni, þar sem landstjórar Frakka bjuggu um skeið.

Hannes notaði tækifærið á fundinum til að heilsa upp á nokkra Íslandsvini, sem haldið hafa erindi í Reykjavík, þar á meðal dr. Eamonn Butler frá Adam Smith Institute í Lundúnum, dr. Barbara Kolm frá Austrian Economics Center í Vínarborg, Dr. Phillip Magness frá Independent Institute í Oakland, dr. Tom Palmer frá Atlas Network í Washington-borg, dr. Nils Karlson frá Ratio Institute í Stokkhólmi, prófessor Alberto Mingardi frá IULM háskóla í Mílanó og Terry Anker frá Liberty Fund, Indianapolis. Eitt kvöldið var laust, og þá skruppu norrænu þátttakendurnir á veitingastað, allir frá Svíþjóð nema Hannes. Frá v.: Susanne Karlson, André Dammert, prófessor Lotta Stern, prófessor Hannes H. Gissurarson, dr. Nils Karlson, Anders Ydstedt og prófessor Carl-Gustaf Thulin.

Júlíus Viggó Ólafsson.

Samkomusalur Safnahússins við Hverfisgötu var troðfullur laugardaginn 4. október 2025, þegar Evrópusamtök frjálslyndra stúdenta (Students for Liberty Europe) og RSE, Rannsóknamiðstöð í samfélags- og efnahagsmálum, héldu saman ráðstefnu um efnið: ESB: Vinur frelsisins eða óvinur? Breki Atlason, Íslandsfulltrúi Evrópusamtakanna, var fundarstjóri, en Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands, kynnti ræðumenn og og stjórnaði fyrirspurnatíma. Júlíus Viggó Ólafsson, einn af forystumönnum ungra sjálfstæðismanna, flutti stutt ávarp í byrjun, þar sem hann sagði, að ungt fólk væri óðum að hafna vinstrinu, ekki síður á Íslandi en annars staðar, en mikilvægt væri, að það hafnaði ekki atvinnufrelsinu, þótt sumt af því kysi að fylgja þjóðlegri íhaldsstefnu. Dr. Eamonn Butler, fyrrverandi forstöðumaður Adam Smith stofnunarinnar í Lundúnum og höfundur fjölmargra bóka um frjálshyggju, talaði fyrstur í fyrri lotu. Hann er Íslandsvinur og var einn fárra, sem andmælti opinberlega í Bretlandi beitingu hryðjuverkalaga á Íslendinga í bankahruninu haustið 2008. Butler sagði, að fyrir sér og öðrum stuðningsmönnum útgöngu úr Evrópusambandinu, Brexit, hefði vakað að ná aftur yfirráðum yfir landinu í stað þess að færa þau til ógagnsæs, ólýðræðislegs og ábyrgðarlauss skrifstofubákns í Brüssel. Brexit hafði tekist, sagði Butler, að því leyti, að Bretar hefðu aftur náð yfirráðum yfir eigin landi, en hann og aðrir stuðningsmenn útgöngunnar hefðu hins vegar vanmetið illvild skriffinnanna í Brüssel, sem hefðu notað hvert tækifæri, sem gafst, til að torvelda útgönguna.

Frá v.: Breki Atlason, Eamonn Butler, John Fund og Ragnar Árnason.

Þegar Hannes H. Gissurarson kynnti næsta ræðumann, John Fund, einn af ritstjórum tímarits bandarískra íhaldsmanna, National Review, vakti hann athygli á fornri kínverskri bölbæn: Megir þú lifa á áhugaverðum tímum. Hann sagði, að nú lifðu Bandaríkjamenn svo sannarlega á áhugaverðum tímum. Fund ræddi um uppgang lýðstefnu, populisma, í Norður-Ameríku og Evrópu. Skýringin á honum væri sú, að valdastéttir í þessum tveimur heimsálfum tækju ekki tillit til hagsmuna og áhugamála venjulegs fólks, ekki síst andstöðu þess við því, að öfgafullir vinstri menn reyndu með afturköllunarfári (cancel culture) og vælumenningu (wokeisma) að troða skoðunum sínum upp á aðra. Fund bætti því við, að Íslendingar stæðu frammi fyrir sögulegri ákvörðun um Evrópusambandið, hvort ætti að færa valdið frá Reykjavík til Brüssel. Eftir því yrði tekið um allan heim, stæðu Íslendingar gegn valdastéttinni í Brüssel. Viðtal var við Fund í Morgunblaðinu 4. október og í Silfrinu á Ríkisútvarpinu 6. október, og ræddi hann þar aðallega um bandarísk stjórnmál.

Ragnar Árnason, prófessor emeritus í hagfræði í Háskóla Íslands, benti á atriði, sem hann taldi augljóst: Menn ganga aðeins í félög, telji þeir sér sérstakan hag í því. Hann mat það svo, að kostnaðurinn af því að ganga í Evrópusambandið yrði miklu meiri fyrir Íslendinga en ávinningurinn. Ísland væri eitt auðugasta ríki Evrópu eins og tvö önnur ríki, sem hvorugt væri í ESB, Noregur og Sviss, og þess vegna myndi það þurfa að greiða miklu meira til ESB en það fengi frá því. Íslendingar ættu verulegar náttúruauðlindir, sem ESB væri líklegt til að ásælast. Ísland þyrfti ekki að ganga í ESB til að tryggja öryggi sitt. Það gerði landið með varnarsamningnum við Bandaríkin annars vegar og aðild að Norður-Atlantshafsbandalaginu hins vegar. Gerðist Ísland aðildarríki, þá hefði það ekki meira að segja um Evrópumál en önnur smáríki, sem hefðu eins og allir vissu hverfandi áhrif. Ragnar bætti við, að til væri viðbótarröksemd, jafnvel þótt komist yrði að þeirri ólíklegu niðurstöðu, að meiri ávinningur yrði en kostnaður af inngöngu. Hún væri, að ákvörðun um inngöngu væri undirorpin óvissu, en líklega óafturkræf. Þess vegna gæti verið skynsamlegt að fresta ákvörðuninni, uns ljóst yrði, hvað framtíðin bæri í skauti sér. Reyndist innganga óskynsamleg, yrði tapið af ákvörðun um inngöngu meira en ágóðinn af henni, reyndist innganga skynsamleg.

Glærur Ragnars

Fjörugar umræður urðu á eftir fyrri lotu. Dr. Daniel Mitchell frá Freedom and Prosperity Association í Washington-borg talaði fyrstur í seinni lotu. Hann benti á, að bilið milli lífkjara í Bandaríkjunum og Evrópusambandinu hefði breikkað talsvert síðustu áratugi. Hagkerfi ESB-landanna hefði staðnað, og ástæðan var sú að sögn hans, að þar væri minna frelsi en í Bandaríkjunum. Mitchell studdi mál sitt ýmsum gögnum, sem öll voru sótt í viðurkenndir heimildir svo sem Alþjóðabankann. ESB var sökkvandi skip, sagði hann. Ef til vill hefði verið skynsamlegt af fátækari þjóðum Evrópu að ganga inn til tryggingar öryggi þeirra og bættu réttarfari, en það ætti alls ekki við um Ísland. Eftir ráðstefnuna bloggaði Mitchell um hana.

Glærur Mitchells

Siri Terjesen.

Þegar Hannes kynnti tvo síðari ræðumennina í seinni lotunni, minnti hann á kínverska heilræðið, að betra væri að kveikja á kertum en bölva myrkrinu. Þau Siri Terjesen, hagfræðiprófessor í Florida Pacific háskóla, og Gale Pooley, hagfræðiprófessor í Utah Tech háskóla, fengjust bæði við að kveikja kerti. Þau settu fram vonina um betri framtíð ungs fólks þrátt fyrir lýðskrumara og skriffinna, greina skilyrðin fyrir framförum, hagvexti, bættum lífskjörum. Terjesen útskýrði hlutverk frumkvöðla í hagkerfinu, en ríkið gæti liðsinnt þeim með hóflegum sköttum og vönduðu regluverki. Pooley lýsti nýrri aðferð við að mæla lífskjör. Hún væri ekki fólgin í peningum, ekki einu sinni peningum á núvirði hverju sinni, heldur „tímaverði“, en það væri peningaverð deilt með vinnulaunum á klukkustund. Framfarir fælust í því, að það tæki styttri og styttri tíma að afla þess fjár, sem nægði til að kaupa gæði. Fyrir þann tíma, sem maður hefði þurft að vinna árið 1952 til að geta keypt sér eitt loftkælitæki, hefði hann til dæmis getað árið 2024 keypt 45,5 slík tæki. Fyrir þann tíma, sem hann hefði þurft að vinna árið 1900 til að geta keypt sér eina kókflösku, hefði hann árið 2023 getað keypt 55,2 flöskur. Pooley lagði áherslu á sköpunarmátt einstaklinga eins og hann hafði gert í nýlegri bók, sem hann skrifaði með Marian Tupy, Ofgnótt (Superabundance).

Glærur Terjesens

Glærur Pooleys

Snorri Másson.

Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, mælti nokkur lokaorð. Hann kvað miklar hættur hafa steðjað að málfrelsi á Vesturlöndum síðustu ár undir merkjum vælumenningar og afturköllunaráráttu. Því mætti ekki gleyma, að málfrelsið væri líka frelsi til að láta í ljós óvinsælar skoðanir. Að ráðstefnunni lokinni bauð RSE þátttakendum í móttöku í Safnahúsinu, og þar fóru fram fjörugar umræður. Um kvöldið sátu hinir erlendu ræðumenn og forystumenn Students for Liberty grillveislu að heimili Hannesar H. Gissurarsonar, þar sem Einar Arnalds Kristjánsson sá um að grilla. Lukas Schweiger, sem býr á Íslandi, en var um skeið formaður Students for Liberty Europe, Halla Margrét Hilmarsdóttir, ein af Íslandsfulltrúum Students for Liberty Europe, og Gísli Valdórsson, starfsmaður RSE, veittu einnig aðstoð við ráðstefnuhaldið, og þótti allt takast hið besta.