Auðlegð þjóðanna 250 ára

Adam Smith stofnunin í Lundúnum minntist þess á samkomu 9. mars 2026, að þá voru rétt 250 ár liðin, frá því að hið mikla rit Adams Smiths, Auðlegð þjóðanna, kom fyrst út. Dr. Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands og rannsóknastjóri RNH, sótti samkomuna, sem haldin var í húsakynnum The National Liberal Club, og hitti þar stofnendur og fyrrverandi forstöðumenn Adam Smith stofnunarinnar, dr. Eamonn Butler og dr. Madsen Pirie, sem báðir hafa haldið fyrirlestra á Íslandi. Í tilefni afmælisins skrifaði Hannes grein í The Conservative, þar sem hann benti á, að margar hugmyndir í Auðlegð þjóðanna hefðu verið lengi á sveimi, en Adam Smith hefði bundið þær í rökrétt og tilkomumikið kerfi, sem hagfræði nútímans hvíldi á. Tvær mikilvægustu hugmyndir hans, sem margir ættu enn erfitt með að skilja, hefðu verið, að eins gróði þyrfti ekki að vera annars tap og að mannlífið gæti verið skipulegt án þess að vera skipulagt. Þegar menn ynnu að eigin hag, leiddi ósýnileg hönd þá til að vinna um leið að almannahag, því að þeir yrðu að leggja sig fram um að bjóða fram vöru eða þjónustu, sem aðrir vildu kaupa. Kenningar Adams Smiths hefðu svo sannarlega sannað sig, og sýndi alþjóðleg mæling á atvinnufrelsi það best. Þeim þjóðum vegnaði best, sem byggju með víðtækast atvinnufrelsi.