Hannes benti á, að árekstrar í umhverfismálum eru í raun ekki milli manns og náttúru, heldur milli ólíkra hópa manna. Skýrt dæmi er hvalur á Íslandsmiðum. Sumir vilja veiða hann og eta. Aðrir vilja friða hann, jafnvel þótt stofnarnir á Íslandsmiðum séu sterkir. Í þeirra augum virðist hvalur vera eins og heilaga kýrin hindúa. En hvalir éta að mati sjávarlíffræðinga um sex milljónir lesta af sjávarfangi á ári, þar á meðal smáfiski. Íslendingar landa hins vegar ekki nema rösklega einni milljón lesta af fiski. Krafa hvalfriðunarsinna er því í raun um, að Íslendingar taki að sér að fóðra hvalinn fyrir þá án þess að mega nýta hann sjálfir. Þeir eru eins og freki bóndinn, sem rekur kvikfénað sinn í bithaga nágrannans og ætlast til þess, að hann sé þar á fóðrum, sagði Hannes. Hér rekast á tveir hópar manna, ekki maður og náttúra.

Annað dæmi, sem Hannes nefndi, er regnskógurinn á Amasón-svæðinu. Umhverfistrúarmenn vilja friða hann. Rökin eru að vísu veik að dómi Hannesar. Það er ekki rétt, að regnskógurinn framleiði verulegt súrefni handa jarðarbúum, og tryggja má líffræðilegan fjölbreytileika með miklu minni skógi en nú vex þar. En setjum svo, að rökin séu gild og skógurinn sé mannkyni mikilvægur. Þá ættu auðvitað aðrir jarðarbúar að greiða Brasilíumönnum fyrir afnot sín af skóginum, kvað Hannes.

Glærur Hannesar í Varsjá 24. nóvember 2019

Vikulok kapítalismans voru skipulögð af Tomek Kołodziejczuk fyrir Rannsóknamiðstöð kapítalismans, Centrum Kapitalizmu, og Mises-stofnun Póllands, Instytut Misesa. Þau voru haldin í kauphöllinni í Varsjá. Sóttu um 250 manns viðburðinn, og komust færri að en vildu. Á kvöldin var Frelsisvínstúkan í næsta nágrenni við kauphöllina heimsótt, en hún er í fyrrverandi höfuðstöðvum kommúnistaflokks Póllands, og er þar boðið upp á hanastél með nöfnum margra frelsishugsuða og andkommúnista. Hannes notaði tækifærið í Varsjárferð sinni til að heilsa upp á tvo gamla vini, dr. Pawel Ukielski, aðstoðarforstjóra safnsins um uppreisnina í Varsjá 1944, og prófessor Leszek Balcerowicz, fyrrverandi fjármálaráðherra og seðlabankastjóra Póllands, en hann var höfundur áætlunar þeirrar, sem kom Póllandi út úr ógöngum sósíalismans. Þátttaka Hannesar í ráðstefnunni var liður í samstarfsverkefni RNH og ACRE, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Blágrænan kapítalisma“.

• 16:00–16:05 Setningarávarp. Jón Atli Benediktsson háskólarektor
• 16:05–16:25 Próf. Trond Bjorndal: The Northeast Atlantic and Mediterranean Bluefin Tuna Fishery: Stock Collapse or Recovery?
• 16:25–16:45 Próf. Rögnvaldur Hannesson: Stock Crash and Stock Resilience: The Norwegian Spring Spawning Herring
• 16:45–17:05 Próf. Gordon Munro: ITQs, Other Rights Based Fisheries Management Schemes, and the New Frontier
• 17:05–17:25, Próf. James Wilen: Problems and Prospects for Artisanal Fisheries Reform
• 17:25–17:30, Próf. Corbett Grainger: Critical Comments
• 17:30–17:45 Spurningar og svör
• 17:45–17:50 Lokaorð. Próf. Ragnar Árnason
• 17:50–19:00 Móttaka á Litla Torgi í Hámu

Fundarstjóri verður dr. Birgir Þór Runólfsson hagfræðidósent. Háskólaútgáfan gefur út afmælisrit fyrir Ragnar, sem nefnist Fish, Wealth and Welfare, og gefst áhugamönnum kostur á að skrá sig á Tabula Gratulatoria hér. Eru þar endurprentaðar tíu kunnustu vísindaritgerðir Ragnars. Kostar ritið 6.990 kr. og kemur út haustið 2019. Í afmælisnefnd Félagsvísindasviðs og ritnefnd afmælisritsins sitja Trond Bjorndal (formaður), Birgir Þór Runólfsson, próf. Hannes H. Gissurarson og próf. Þráinn Eggertsson. Einnig gefur Háskólaútgáfan út fyrirlestrana á þessari ráðstefnu undir sama heiti og ráðstefnan ásamt fyrirlestrum á fyrri ráðstefnum RNH um auðlindanýtingu og fyrirkomulag fiskveiða, 6. október 2012, 14. október 2013, 29. október 2013 og 29. ágúst 2016.

Háskólinn og RNH kosta ráðstefnuna, en SFS, Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi, og Seðlabankinn leggja útgáfu ráðstefnuritsins lið. Þátttaka RNH í ráðstefnunni er liður í samstarfsverkefni með ACRE um „blágrænan kapítalisma fyrir Evrópu“. Ragnar var um árabil deildarforseti hagfræðideildar og stjórnarformaður Hagfræðistofnunar. Hann er formaður rannsóknarráðs RNH og sat um skeið í bankaráði Seðlabankans. RNH hyggst síðan efna til frelsiskvöldverðar haustið 2019, þar sem Ragnar verður aðalræðumaður, en áður hafa meðal annarra dr. Tom Palmer og Davíð Oddsson verið aðalræðumenn í frelsiskvöldverðum.

Hannesson slides

Munro slides

Glærur Hannesar á Sældarey

RNH vekur athygli á þessum tímabæra viðburði, sem haldinn er á vegum Samtaka frjálslyndra framhaldsskólanema og studdur af Students for Liberty. Frá fórnarlömbum sósíalismans segir í ritinu Voices of the Victims eftir rannsóknastjóra RNH, dr. Hannes Hólmstein Gissurarson prófessor.

Eins og Marx og Engels hefðu átt að segja í Kommúnistaávarpinu:
ÖREIGAR ALLRA LANDA, FYRIRGEFIÐ!

Hin fyrsta er á örlögum Elinors Lippers, sem samdi umtalaða bók um ellefu ára vist sína í þrælakistum Stalíns, og birtist útdráttur úr henni í íslenskum blöðum. Eftir útkomu bókarinnar og vitnisburð í réttarhöldum og á ráðstefnum virtist Lipper hafa horfið, og lítið var um hana vitað. Hannes tók sér fyrir hendur að grafa upp, hver hún var og hvað hefði orðið um hana.

Önnur rannsóknin er á því, hvernig örlög tveggja Þjóðverja á Íslandi fyrir stríð fléttuðust saman: Henny Goldstein var landflótta Gyðingur, en Bruno Kress styrkþegi SS-stofnunarinnar Ahnenerbe. Goldstein missti marga ættingja sína í Helförinni, þar á meðal fyrir tilstilli Ahnenerbe. Eftir stríð gerðist Kress kommúnisti. Endurfundir þeirra í sextugsafmæli Brynjólfs Bjarnasonar urðu sögulegir.

Rohac

Þriðja rannsóknin er á málsvörn Halldórs Laxness áratugum saman fyrir alræðisstefnu Stalíns. Hannes rekur meðal annars, hvernig Laxness lét dátt við ítalska fasista í því skyni að koma bókum sínum út á ítölsku og hvernig hann daufheyrðist við frásögnum ýmissa kunningja sinna erlendra um kúgunina í kommúnistaríkjunum, auk þess sem hann þagði í aldarfjórðung um það, að hann varð í Moskvu 1938 vitni að handtöku saklausrar konu, barnsmóður Íslendings.

Dr. Dalibor Rohac, stjórnmálahagfræðingur frá Slóvakíu og sérfræðingur í Evrópufræðum í AEI, American Enterprise Institute, bregst stuttlega við erindi Hannesar, en kl. 18 verður móttaka fyrir gesti fundarins í Litla Torgi við hlið Hámu, mötuneytis Háskólans. Bessí Jóhannsdóttir cand. mag. stjórnar fundinum.

Í erindinu rekur Hannes stuttlega atburðarásina fram að bankahruni, en telur mega draga sex lærdóma af því og viðbrögðum og reynslu Íslendinga: 1) Ekki er nauðsynlegt, að ríkið bjargi alltaf bönkum. 2) Skynsamlegt er að veita innstæðueigendum forgang í kröfum á bú banka. 3) Þá er ónauðsynlegt, að ríkið ábyrgist innstæður í bönkum. 4) Geðþóttavald, eins og skapað var með hryðjuverkalögunum bresku frá 2001, verður fyrr eða síðar misnotað, eins og gerðist, þegar lögunum var beitt gegn Íslandi. 5) Smáríki standa alltaf ein, þegar á reynir, og þá þurfa þau að bjarga sér sem best þau geta. 6) Veita þarf forystu, eins og Seðlabankinn gerði í bankahruninu, þegar hann lagði á ráðin um að reisa varnarvegg í kringum Ísland, „ring-fencing.“

Glærur Hannesar í Las Vegas

Brown á fundi gegn sjálfstæði Skotlands.

Prófessor Hannes H. Gissurarson, rannsóknastjóri RNH, flytur fyrirlestur um „Bankahrunið í sögulegu ljósi“ á hádegisfundi Sagnfræðingafélagsins í Þjóðminjasafninu 17. október kl. 12–13. Þar beinir Hannes sjónum að þeim lærdómum, sem Íslendingar geta dregið af bankahruninu 2008 um stöðu sína í heiminum. Ísland var þá skilið eftir úti í kuldanum. Evrópskir seðlabankastjórar sammæltust um það í maíbyrjun 2008 að veita íslenska seðlabankanum ekki aðgang að lausafé. Bandarískir ráðamenn höfðu misst áhuga á Íslandi, enda töldu þeir hernaðargildi landsins allt að því horfið. Tveir skoskir stjórnmálamenn, Gordon Brown og Alistair Darling, þurftu óvin til að sýna, hversu harðir þeir væru í horn að taka, en jafnframt til að leiða athygli frá því, að þeir voru að bjarga tveimur illa stöddum skoskum stórbönkum, og ekki síður til að sýna Skotum, hversu illa færi, yrðu þeir sjálfstæðir.

Ísland virtist 2008 aftur vera komið á þann stað, sem það skipaði öldum saman: Danakóngur reyndi fjórum sinnum að selja landið, en enginn vildi kaupa, og danska stjórnin velti einu sinni fyrir sér að skipta á Íslandi og Norður-Slésvík; Svíakóngur hafði ekki fyrir því, þegar hann tók Noreg af Dönum 1814, að krefjast Íslands með, þótt það væri fornt norskt skattland; Bretastjórn hafnaði mörgum hugmyndum á 18. og 19. öld um að taka Ísland; hugmyndir um kaup á Íslandi voru hlegnar niður í Bandaríkjaþingi 1868. Í bankahruninu veittu Norðurlandaþjóðirnar Íslendingum ekki heldur neinn stuðning. Einu vinir Íslendinga í raun voru Færeyingar og Pólverjar.

Ljósm. Haraldur Guðjónsson.

Hannes H. Gissurarson lauk BA-prófum í sagnfræði og heimspeki og cand. mag. prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands og doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla. Hann hefur undanfarin ár fengist við rannsóknir á bankahruninu og er að ljúka skýrslu fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti þess. Hann hefur í því sambandi rætt við marga innlenda og erlenda áhrifamenn, þar á meðal Geir H. Haarde, fyrrv. forsætisráðherra, Davíð Oddsson, Ingimund Friðriksson og Eirík Guðnason, fyrrv. seðlabankastjóra, Alistair Darling, fyrrv. fjármálaráðherra Breta, Mervyn King, fyrrv. seðlabankastjóra Breta, og Stefan Ingves, seðlabankastjóra Svíþjóðar.

Fyrirlestur Hannesar er þáttur í samstarfsverkefni RNH og ACRE, Alliance of Conservatives and Reformists in Europe, um „Evrópu, Ísland og framtíð kommúnismans“.

David D. Friedman

Prófessor David D. Friedman flytur erindi á ráðstefnu European Students for Liberty og Samtaka frjálslyndra framhaldsskólanema í Háskólanum í Reykjavík, stofu V101, laugardaginn 30. september kl. 15–16. En hann mun líka tala á sameiginlegri málstofu hagfræðideildar, lagadeildar og heimspeki- og sagnfræðideildar Háskóla Íslands, stofu Odda 202, mánudaginn 2. október kl. 16–17. Þar mun prófessor Jesse Byock, sem hefur gefið út fjölda bóka um íslenska þjóðveldið, einnig segja nokkur orð um kenningar Friedmans. Dr. Birgir Þór Runólfsson hagfræðidósent, sem skrifaði doktorsritgerð um endalok íslenska þjóðveldisins, verður fundarstjóri.

Erindi sitt nefnir Friedman „Engan konung nema lögin“ og vísar þar til frægra ummæla Adams frá Brimum um, að Íslendingar hefði á þjóðveldistímanum ekki haft annan konung en lögin. Friedman er sannkallaður fjölfræðingur. Þótt hann kenni hagfræði og lög, hefur hann ekki setið eitt einasta námskeið í hagfræði, heldur tók doktorspróf sitt í fræðilegri eðlisfræði. Hann hefur skrifað hagfræðilega greiningu á sektum og viðskiptaleyndarmálum, stærð ríkja, stríðum, fólksfjölda og íslenska þjóðveldinu. Hann hefur gefið út fjölda bóka um hagfræði og lög, en einnig tvær skáldsögur, ævintýri frá miðöldum, og ásamt konu sinni matreiðslubók um miðaldamat. RNH styður málstofuna sem þátt í samstarfsverkefni með ACRE, Evrópusamtökum íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

David D. Friedman

Margt kunnra ræðumanna verður á ráðstefnu Evrópusamtaka frjálslyndra stúdenta og Samtaka frjálslyndra framhaldsskólanema á Íslandi laugardaginn 30. september. Þar á meðal er prófessor David D. Friedman. Hann er sonur hins áhrifamikla hagfræðings Miltons Friedmans, en sjálfur kunnur fyrir róttæka markaðshyggju. Kallar David Friedman sig anarkó-kapítalista, því að hann telur einstaklinga geta með frjálsum viðskiptum leyst úr flestum eða öllum sínum málum. Friedman hefur mikinn áhuga á miðaldasögu og hefur meðal annars skrifað grein um íslenska þjóðveldið. Hann hefur gefið út bækur um lög og hagfræði og tvær skáldsögur. Á ráðstefnunni ræðir dr. Daniel Mitchell rökin fyrir skattalækkunum og prófessor Edward Stringham lýsir hlutverki frumkvöðla í frjálsu atvinnulífi.

David Friedman var fyrsti fyrirlesarinn hjá Félagi frjálshyggjumanna haustið 1979, en þá talaði hann um réttarvörslu í höndum einstaklinga, eins og tíðkaðist í íslenska þjóðveldinu. Daniel Mitchell hefur nokkrum sinnum komið til Íslands og haldið erindi um skattamál. Edward Stringham var einn af þeim, sem fengu sérstakan stúdentastyrk til að sækja ráðstefnu Mont Pelerin samtakanna í Reykjavík í ágúst 2005. Nokkrir aðrir ræðumenn kynna hreyfingu frjálslyndra stúdenta og helstu sjónarmið. Ráðstefnan er haldin í stofu V101 í Háskólanum í Reykjavík frá kl. 11 til 16. Allir eru velkomnir, á meðan húsrúm leyfir. Skráningargjald er 1.000 kr., og er í því innifalið kaffi, hádegisverður, kvöldfagnaður og bækur. RNH styður ráðstefnuna sem þátt í samstarfsverkefni með ACRE, Evrópusamtökum íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.