Hannes: Menntun fyrir frjálsar þjóðir

Menntun er ekki hið sama og skólaganga, og skólar þurfa ekki að vera ríkisreknir, sagði prófessor Hannes H. Gissurarson, rannsóknastjóri RNH, í málstofu um skóla- og menntamál á ráðstefnu ACRE, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, í Bakú í Aserbaídsjan 9. júní 2018. Hvað sem því liði, mættu engir skólar missa sjónar á aðaltilgangi sínum. Hann væri að kenna nemendum þau vinnubrögð og gildi, sem þeir þyrftu á að halda úti í lífinu, til dæmis lestur, skrift og reikning. Ekki mætti heldur vanrækja almenna menntun, sem Þjóðverjar kölluðu „Bildung“ og fælist í þekkingu á öðrum tímum og öðrum stöðum. Menntun væri í raun miðlun menningarlegra gilda, og með litlum og samleitum þjóðum hlyti eitt gildið að vera þjóðleg reisn, virðing fyrir hinni þjóðlegu arfleifð. Hins vegar hefði Burke auðvitað rétt fyrir sér um það, að til þess að elska ættjörð sína yrði hún að vera elskuleg. Það væri hlutverk stjórnmálaleiðtoga að gera lönd sín elskuleg, og það gerðu þeir með því að auka frelsi og auðvelda verðmætasköpun.

Hannes, Quiroga fyrrverandi Bólivíuforseti og kona hans að loknum kvöldverði á mótinu í Bakú.

Hannes lagði áherslu á, að þekking væri eftirsóknarverð í sjálfri sér, en ekki aðeins vegna notagildis síns. Vísindi væri eðlilegast að skilgreina sem frjálsa samkeppni hugmynda, eins og Karl R. Popper hefði gert. Það væri athyglisvert, að í OECD-rannsókn hefðu komið í ljós sterk tengsl milli fjárfestinga einkafyrirtækja í rannsóknum og þróun og aukningar vísindalegrar og tæknilegrar þekkingar, en engin slík tengsl, þegar opinberir aðilar ættu í hlut. Bókvitið yrði aðeins í askana látið, þegar hendur einstaklinga héldu á þeim, ekki krumlur ríkisins. Á okkar dögum virtust vinstri sinnaðir menntamenn hafa náð ofurvaldi á skólum og fjölmiðlum og stundum reyna að beina þeim í aðra átt en að því að leita þekkingar og miðla henni. Í stað frjálsrar samkeppni hugmynda stefndu vinstri sinnaðir menntamenn að baráttu við kapítalismann, reyndu að breyta öllum í fórnarlömb og hópmenni, sem nota ætti annarra manna fé til að halda uppi. Jafnframt græfu þessir menntamenn undan siðferðilegum stoðum borgaralegs skipulags, svo sem eignarréttinum og fjölskyldunni. Auðvitað ætti að virða málfrelsi þessara manna, en óþarfi væri að kosta baráttu þeirra með almannafé.

Hannes kvað hægri menn jafnan vera í minni hluta í fjölmiðlum og félagsvísindadeildum vegna innvals: Þeir legðu frekar fyrir sig læknislist, verkfræði, lögfræði og kaupsýslu. Þeir hægri menn, sem sjálfir hefðu ekki tíma til að verja hagsmuni sína og um leið almannahagsmuni, yrðu því að aðstoða þann fámenna hóp menntamanna, sem hefðu ekki andúð á auðsköpun. Koma þyrfti til skila tveimur snjöllustu hugmyndum Adams Smiths: að gróði eins þyrfti ekki að vera tap annars og að atvinnulífið gæti verið skipulegt án þess að vera skipulagt. Gera þyrfti ósýnilega höndina sýnilega. Hannes minntist þess, að Friedrich A. Hayek hefði einu sinni sagt sér, að í rauninni væri eina verkefni hagfræðingsins að skýra út, hvers vegna enga hagfræðinga þyrfti til að stýra hagkerfinu. Það gæti verið sjálfstýrt.

Aðrir þátttakendur í málstofunni um skóla- og menntamál voru Firudin Gurbanov, aðstoðarmenntamálaráðherra Aserbaídsjans, Prófessor Asif Ahmed, deildarforseti læknadeildar Aston-háskóla, og Sebastian Keciek, sem sér um að koma netinu inn í pólska skóla. Á meðal annarra ræðumanna á mótinu voru Jorge Quiroga, fyrrverandi forseti Bólivíu, Jan Zahradil, forseti ACRE og Evrópuþingmaður, og Nosheena Mobarik, barónessa og Evrópuþingmaður, og margir aðrir Evrópuþingmenn. Mótinu stjórnaði breski blaðamaðurinn og útgefandinn Iaian Dale, en Richard Milsom, framkvæmdastjóri ACRE, og starfslið hans sáu um skipulagningu.

Comments Off

Jordan Peterson á Íslandi

Peterson og Jónas Sigurgeirsson, framkvæmdastjóri AB.

Almenna bókafélagið, samstarfsaðili RNH á Íslandi, hefur gefið út bókina Tólf lífsreglur: Mótefni gegn glundroða eftir kanadíska sálfræðiprófessorinn Jordan Peterson, sem orðinn er heimskunnur fyrir framgöngu sína í sjónvarpsþáttum. Höfundurinn kom til Íslands í júníbyrjun og hélt tvo fyrirlestra fyrir fullum sal í Hörpu að kvöldi 4. og 5. júní, og voru gestir hinir ánægðustu. Hafði Gunnlaugur Jónsson fjárfestir veg og vanda af heimsókninni. Peterson telur, að öfgafullir vinstri menn hafa náð undirtökum í háskólum á Vesturlöndum og noti áhrif sín og völd til þess að þagga niður í öðrum. Þeir vilji gera alla að fórnarlömbum í stað þess að hvetja menn til að leggja á brattann, standa aftur á fætur, þótt þeir hrasi. Mikla athygli vakti, að Frosti Logason talaði við Peterson í Harmageddon og Þorbjörn Þórðarson í Ísland í dag.

Rannsóknastjóri RNH, prófessor Hannes H. Gissurarson, velti því fyrir sér í Fróðleiksmola í Morgunblaðinu 9. júní, hvers vegna Peterson fengi svo góðar undirtektir:

Ein ástæðan er, að hann nýtir sér út í hörgul nýja miðla, Youtube og Twitter. Hann er gagnorður og sléttmáll, og honum fipast hvergi, er harðskeyttir viðmælendur sækja að. Í öðru lagi deila miklu fleiri með honum skoðunum en mæla fyrir þeim opinberlega. Langflestir menntamenn eru vinstri sinnaðir: Gáfaðir hægri menn gerast verkfræðingar, læknar eða atvinnurekendur, gáfaðir vinstri menn kennarar eða blaðamenn. Þriðja ástæðan er, að vinstri sinnaðir menntamenn hafa nú miklu meiri völd í skólum og fjölmiðlum en áður, og þeir nota þau til að þagga niður í raunverulegri gagnrýni. Í huga þeirra eru vísindin ekki frjáls samkeppni hugmynda, heldur barátta, aðallega gegn kapítalismanum, en líka gegn „karlaveldinu“. Eins og Peterson bendir á, eru til dæmis eðlilegar skýringar til á því, að tekjumunur mælist milli kynjanna. Fólk hefur tilhneigingu til að raða sér í ólík störf eftir framtíðaráætlunum sínum, og það er niðurstaðan úr þessari röðun, þessu vali kynjanna, sem mælist í kjarakönnunum. En á Íslandi og annars staðar hefur risið upp jafnréttisiðnaður, sem kennir „karlaveldinu“ um þessa mælinganiðurstöðu. Jafnframt hefur skólakerfið verið lagað að áhugamálum róttækra kvenfrelsissinna, svo að tápmiklir piltar finna þar litla fótfestu. Nú er aðeins þriðjungur þeirra, sem brautskrást úr Háskóla Íslands, karlkyns.

Biðröð eftir áritun Petersons á bókina Tólf lífsreglur.

Comments Off

Hannes kynnir Norrænu leiðirnar í Kaupmannahöfn

Velgengni Norðurlandaþjóðanna er þrátt fyrir endurdreifingartilraunir jafnaðarmanna, ekki vegna þeirra, sagði dr. Hannes H. Gissurarson prófessor, rannsóknastjóri RNH, á evrópska frelsismótinu (European Liberty Forum) í Comwell Conference Center í Kaupmannahöfn 30. maí 2018. Þar kynnti hann rit sitt, Norrænu leiðirnar (The Nordic Models), sem hugveitan New Direction í Brüssel gaf út í árslok 2016. Hann lýsir hinni sterku frjálshyggjuhefð Svía, en sænsk-finnski presturinn Anders Chydenius birti rit um það, hvernig eins gróði þarf ekki að vera annars tap og hvernig atvinnulífið getur verið skipulegt án þess að vera skipulagt, nokkrum árum á undan útkomu Auðlegðar þjóðanna eftir Adam Smith. Frjálshyggjumaðurinn Johan August Gripenstedt forsætisráðherra beitti sér á nítjándu öld fyrir umfangsmiklum umbótum í frjálsræðisátt. Á tuttugustu öld héldu kunnir hagfræðingar uppi merki atvinnufrelsis, Eli Heckscher, Gustav Cassel og Bertil Ohlin. Frjálshyggja var líka öflug í Noregi og Danmörku, eins og norska Eiðsvallastjórnarskráin 1814 bar órækt vitni um. Á Íslandi mæltu Jón Sigurðsson, leiðtogi Íslendinga í sjálfstæðisbaráttunni, Arnljótur Ólafsson, höfundur fyrsta hagfræðiritsins, og Jón Þorláksson forsætisráðherra fyrir atvinnufrelsi.

Hannes sagði þó ekki rétt að gera of mikið úr velgengni Norðurlandaþjóðanna. Eðlilegt væri að bera saman lífskjör á Norðurlöndunum fimm og í norðlægum ríkjum Bandaríkjanna og fylkjum Kanada, til dæmis Manitoba, Minnesota og Norður- og Suður-Dakota. Í ljós kæmi, að landsframleiðsla á mann í „norrænum ríkjum“ Vesturheims væri talsvert meiri en í norrænum ríkjum Evrópu.

Hannes kvað Íslendinga auðvitað ekki hafa lagt margt til heimsmenningarinnar, enda hefðu þeir löngum verið fáir og fátækir. Þó mætti nefna þrennt: Þjóðveldið 930–1262 hefði verið merkilegt skipulag laga án ríkisvalds, þar sem réttarvarsla hefði verið í höndum einstaklinga. Kvótakerfið í sjávarútvegi væri í senn sjálfbært og arðbært. Íslendingar hefðu líka í bankahruninu fundið leið, sem aðrar þjóðir væru nú að feta: að gera innstæður í bönkum að forgangskröfum, en með því væri hægt að fella niður ríkisábyrgð á innstæðum, semi hefði leitt ófáa bankamenn í freistni.

Rit Hannesar um Norrænu leiðirnar verður brátt aðgengilegt á Netinu.

Glærur Hannesar í Kaupmannahöfn 29. maí 2018

Comments Off

Hannes kynnir Grænan kapítalisma í Brüssel

Í umhverfismálum ber að gera greinarmun á nýtingarstefnu (wise use environmentalism) og umhverfistrúarstefnu (ecofundamentalism). Nýtingarsinnar vilja hreint og óspillt umhverfi, en um leið skynsamlega nýtingu náttúruauðlinda mannkyni til hagsbóta. Umhverfistrúarmenn halda því fram, að „náttúran“ sé manninum æðri, og krefjast friðunar (preservation) frekar en verndunar (conservation). Þetta sagði dr. Hannes H. Gissurarson prófessor, rannsóknastjóri RNH, á umhverfisráðstefnu ACRE í Bibliotheque Solvay í Brüssel 24. maí 2018, en þar kynnti hann nýútkomið rit sitt, Green Capitalism: How to Protect the Environment by Defining Private Property Rights, sem hugveitan New Direction í Brüssel gaf út í árslok 2017. Ritið verður bráðlega aðgengilegt á Netinu.

Hannes kvað skýrt dæmi um muninn á nýtingarstefnu og umhverfistrúarstefnu varða „þokkafull risadýr“ (charismatic megafauna) eins og hval, fíl og nashyrning. Umhverfistrúarmenn virðast telja þessi dýr eins konar heilagar kýr og vilja alfriða þau. Nýtingarsinnar telja hins vegar skynsamlegast að úthluta nýtingarréttindum til þeirra aðila, sem helst hafa hagsmuna að gæta. Til dæmis ættu íbúar á fílaslóðum að eignast fílana og selja aðgang að þeim. Þá myndu veiðiþjófar breytast í veiðiverði með einu pennastriki.

Hannes benti á, að hvalastofnar, sem nýttir eru á Íslandsmiðum, langreyður og hrefna, eru síður en svo í útrýmingarhættu. Þeir éta um sex milljón lestir af sjávarmeti árlega, aðallega svifi og smáfiskum, en Íslendingar landa um einni milljón lesta af fiski. Þegar umhverfistrúarmenn krefjast alfriðunar, virðast þeir ætlast til, að Íslendingar beri kostnaðinn af slíkri friðun. Svipað er að segja um makríl. Evrópusambandið virðist ætlast til þess, að Íslendingar fóðri makrílinn, sem ratað hefur á Íslandsmið, en vill banna þeim að veiða hann.

Hannes lýsti líka íslenska kvótakerfinu, en fiskveiðar á Íslandsmiðum eru í senn sjálfbærar og arðbærar, á meðan víða annars staðar er stunduð rányrkja í hafi. Á meðal annarra ræðumanna á umhverfisráðstefnu ACRE var hinn kunni heimspekingur Sir Roger Scruton, sem samið hefur bókina Græna heimspeki og fjölda annarra verka. Í tengslum við ráðstefnuna birti Hannes greinar á Netinu um sjálfbærar og arðbærar fiskveiðar og um verndun (en ekki friðun) þokkafullra risadýra.

Glærur Hannesar í Brüssel 24. maí 2018

Comments Off

Hannes: Því studdu menntamenn alræði?

Hannes flytur erindi sitt. Ljósm. Ragnhildur Kolka.

Tuttugasta öldin var best allra tíma, og hún var verst allra tíma, sagði dr. Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor, rannsóknastjóri RNH, í erindi í Háskóla Íslands 26. apríl. Hún var öld hagsældar og framfara, en um leið fjöldamorða alræðissinna, nasista og kommúnista. Talið er, að um 120–125 milljónir manna hafi týnt lífi af völdum alræðisstefnunnar á nýliðinni öld, en hún réð líka miklu um örlög margra annarra. Erindi Hannesar var haldið í tilefni útkomu rits eftir hann, Totalitarianism in Europe: Three Cases Studies, Alræði í Evrópu: Þrjár rannsóknir, sem samið var að frumkvæði ACRE, Alliance of Conservatives and Reformists in Europe, sem liður í samstarfsverkefni við RNH, Europe of the Victims, Evrópu fórnarlambanna.

Lipper

Fyrst sagði Hannes frá Elinor Lipper, ungri og gáfaðri stúlku af gyðingaættum, sem gerðist kommúnisti og sendiboði Kominterns víða um Evrópu, jafnframt því sem hún átti í sambandi við ítalska skáldið Ignazio Silone. Hún fór til Rússlands 1937, en var svo óheppin, að þá voru hreinsanir Stalíns í kommúnistahreyfingunni að ná hámarki, og hírðist hún í þrælabúðum í ellefu ár. Hún var svissneskur ríkisborgari, og fyrir harðfylgi svissneskra yfirvalda var hún látin laus 1948 og skrifaði þá bók um reynslu sína, sem seldist vel og vakti mikla athygli. Voru útdrættir úr henni meðal annars birtir í Tímanum og Vísi, og hefur sá í Vísi nýlega verið endurútgefinn. Í rannsókn sinni komst Hannes að mörgu óvæntu um Lipper.

Þá sagði Hannes frá óvæntum endurfundum í sextugsafmæli Brynjólfs Bjarnasonar vorið 1958, þegar gyðingakona, Henny Goldstein-Ottósson, sem flúið hafði undan Hitler til Íslands 1934, sá skyndilega í veislunni þýskan nasista, sem hún hafði þekkt af illu einu á Íslandi fyrir stríð, dr. Bruno Kress. Lét hún í ljós óánægju sína, en málið var að sinni þaggað niður. Bróðir Hennyar, Siegbert Rosenthal, kona hans og sonur voru send í Auschwitz mánuði áður en Henny Goldstein og íslenskur maður hennar hefðu getað tekið á móti þeim. Voru konan og barnið myrt umsvifalaust, en Siegbert var valinn til þátttöku í svokölluðu „hauskúpusafni“ rannsóknarstofnunar SS-sveitanna, Ahnenerbe, og síðan myrtur. Svo einkennilega vildi til, að Bruno Kress var á Íslandi styrkþegi Ahnenerbe, en verkefni hans var að skrifa íslenska málfræði. Þá var hann æstur nasisti, en eftir stríð gerðist hann kommúnisti og forstöðumaður Norrænu stofnunarinnar í Greifswald-háskóla. Forstöðumaður Ahnenerbe var eftir stríð hengdur fyrir stríðsglæpi, en Kress varð heiðursdoktor frá Háskóla Íslands 1986.

Loks rifjaði Hannes upp þætti úr ævisögu Halldórs K. Laxness, sem var um árabil beittasti penni stalínismans á Íslandi. Hann skrifaði tvær lofgerðir um ferðir sínar til Ráðstjórnarríkjanna, Í austurvegi 1932 og Gerska æfintýrið 1938, en löngu seinna viðurkenndi hann, að hann hefði þar ekki sagt rétt frá. Hafði hann í seinni ferðinni meðal annars orðið í Moskvu vitni að réttarhöldunum yfir Búkharín og öðrum gömlum kommúnistum, sem Stalín neyddi til að játa á sig hinar furðulegustu sakir og lét síðan skjóta, og einnig að handtöku Veru Hertzsch heima hjá sér, þar sem Laxness var staddur, en hún var þýsk barnsmóðir íslensks námsmanns, sem búið hafði um skeið í Moskvu. Var Vera saklaus af öllu öðru en því að hafa um skeið verið gift manni, sem stalínistar töldu andstæðing sinn.

Hannes leitaði skýringa á því, hvers vegna margir menntamenn á tuttugustu öld aðhylltust alræðisstefnu og beittu sér gegn kapítalismanum, kerfi samkeppni og séreignar. Ein var skýring Schumpeters, að menntamenn væru firrtir og ábyrgðarlausir. Önnur var skýring Mises, að þeir byggjust við meiri frama í sósíalisma en kapítalisma. Hin þriðja er skýring Jouvenels, að menntamenn legðu fæð á markaðinn, því að þeir teldu sig ekki geta unnið eftir pöntun, heldur innri köllun. Hin fjórða er skýring Hayeks, að menntamenn ofmætu iðulega mátt skynseminnar til að umskapa skipulagið og vanmætu að sama skapi þá sjálfsprottnu þróun, sem ber ávöxt í kapítalismanum: Þeir skildu illa, að regla gæti komist á, án þess að nokkur hefði komið henni á. Taldi Hannes allar þessar skýringar eiga rétt á sér í dæmi Laxness, en aðallega þó skýring Hayeks.

Húsfyllir var á fyrirlestri Hannesar, sem Stofnun stjórnsýslufræða og stjórnmála í Háskóla Íslands hélt. Bessí Jóhannsdóttir var fundarstjóri, en dr. Dalibor Rohac frá Slóvakíu, sérfræðingur American Enterprise Institute í Washington-borg í málefnum Mið- og Austur-Evrópu, veitti andsvar. Kvaðst hann hafa alist upp í alræðisríki og séð gaddavírinn og varðturnana úr stofuglugganum hjá sér í Bratislava. Örlagasögurnar, sem Hannes segði, væru átakanlegar og ættu að vera Vesturlandabúum umhugsunarefni. Á meðal þeirra, sem tóku til máls, voru Tómas Ingi Olrich, fyrrverandi menntamálaráðherra, og Þór Whitehead, prófessor emeritus í sagnfræði.

Glærur Hannesar 26. apríl 2018

Comments Off

Tszwai So fær fyrstu verðlaun í samkeppni Evrópuvettvangsins

László Tökés Evrópuþingmaður, dr. Łukasz Kamiński, forseti Evrópuvettvangsins, og Tszwai So.

Hönnuðurinn Tszwai So frá Spheron Architects á Bretlandi hlaut fyrstu verðlaun í hugmyndasamkeppni Evrópuvettvangs um minningu og samvisku, en hún var um besta hugmyndina að minnisvarða um fórnarlömb alræðis í Evrópu, sem fyrirhugað er að reisa á Jean Rey-torgi í miðri Brüssel-borg. Niðurstöður dómnefndar voru kynntar á fundi Evrópuvettvangsins í Brüssel 24. apríl 2018, og var rannsóknastjóri RHN, dr. Hannes H. Gissurarson prófessor, viðstaddur. Einnig voru þar þrír þingmenn á Evrópuþinginu, László Tökés frá Rúmeníu, sem var gestgjafi fundarins, Milan Zver frá Slóveníu and Petras Auštrevičius frá Litáen. Fulltrúar sendiráða Póllands, Tékklands og Litáens sóttu einnig fundinn. Hugmynd Sos var, að torgið yrði eins konar sögulegt pósthús, þar sem birt yrðu bréf frá föngum í alræðisríkjunum.

Comments Off