Rannsóknastjóri RNH, Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði, stjórnaði málstofu, sem RSE í Reykjavík og Austrian Economics Center í Vínarborg stóðu saman að í Reykjavík 13. maí 2026. Var hún þáttur í fundaröð Austrian Economics Center, The Free Market Road Show. Yfirskriftin var: „Evrópa: Opinn markaður eða lokað ríki?“ Fjórir erlendir sérfræðingar töluðu, en Erna Bjarnadóttir hagfræðingur mælti lokaorð.
Max Rangeley, forstöðumaður Cobden Centre í Lundúnum, velti því fyrir sér á málstofunni, hvort vestrænni menningu væri að hnigna. Þótt margt hefði verið skapað og smíðað frumlegt síðustu fimmtíu ár, hefðu tækninýjungar gerbreytt heiminum árin 1870–1920. Húsagerðarlist hefði farið aftur. (Þetta kallaði Jónas frá Hriflu kassastílinn.) Og hver gæti nefnt einhverja höfunda frá árunum 1970–2020, sem stæðu jafnfætis Goethe, Schiller, Tolstoj og Dostojevskíj? Rangeley sagði, að eina ráðið gegn stöðnun eða afturför í efnahagsmálum væri opið hagkerfi, frjáls viðskipti, nýsköpun.
Dr. Daniel Mitchell hagfræðingur, sem starfað hefur hjá mörgum bandarískum hugveitum, varaði Íslendinga við að ganga í Evrópusambandið. Einföld kostnaðar- og nytjagreining sýndi, að þeir myndu tapa á því. Hlutur ESB í heimsframleiðslunni hefði snarminnkað síðustu áratugi, miklu meira en Bandaríkjanna. Og ESB stæði frammi fyrir stórkostlegu óleystu verkefni, því að þeim hefði fjölgað, sem tækju lífeyri, en þeim fækkað, sem ynnu og greiddu skatta. Lífeyrissjóðir í Evrópu væru fæstir eins og íslensku lífeyrissjóðirnir, að menn söfnuðu inneign, heldur væru þeir fjármagnaðir af ríkissjóði hvers lands.
Prófessor Sasa Randjelovic frá Belgrad-háskóla kynnti rannsókn, sem hann hefði gert á 25 ríkjum, sem búið hefðu við sósíalisma, en tekið upp vestræna stjórnarhætti. Þeim hefði vegnað mjög misjafnlega. sumum vel. Hvað skýrði velgengni þeirra? Væri það heppni eða skynsamleg stefna? Svarið væri, að skynsamleg stefna væri langmikilvægust, þótt heppni skipti líka máli (auðlindir og þróun eftirspurnar). Hann bar síðan Ísland saman við ESB ríkin í fjórum þáttum: skattheimtu, festu í ríkisfjármálum, opinberum skuldum og góðu stofnanaumhverfi, og Ísland var betra í öllum þessum þáttum.
Dr. Anton Bendarzsevszkij, forstöðumaður Oeconomicus rannsóknarstofnunarinnar í Búdapest, ræddi þá spennu, sem væri milli opins hagkerfis og öryggissjónarmiða, ekki síst eftir að hægt hefði á hnattvæðingunni eða hún stöðvast. Það skipulag alþjóðamála, sem hvílt hefði á vilja Bandaríkjanna til að verja Evrópu, væri ef til vill að falla. Hugsanlega væri heimurinn að skiptast í tvö eða þrjú veldi, áhrifasvæði Bandaríkjanna, Kína og Evrópusambandsins. Nú væru miklir óvissutímar. En mikilvægt væri að styðja og treysta Atlantshafsbandalagið, og yrðu Evrópuríkin að leggja sitt af mörkum til þess.
Á meðal áheyrenda voru Geir H. Haarde, fyrrverandi forsætisráðherra, frumkvöðlarnir og fjárfestarnir Magnús Gunnarsson, Kjartan Gunnarsson og Frosti Sigurjónsson, prófessorar emeriti Ragnar Árnason og Þór Whitehead, og Birgir Ármannsson, fyrrverandi forseti Alþingis. Eftir málstofuna sátu ræðumenn kvöldverð, sem RSE bauð til á Fiskfélaginu. Frá v.: Max Rangeley, Erna Bjarnadóttir, Hannes H. Gissurarson, Lukas Schweiger (sem aðstoðaði við skipulagninguna), Anton Bendarzsevszkij, Sasa Randjelovic og Daniel Mitchell.
