Hannes: Hvað hefði Jóni Sigurðssyni þótt?

Rannsóknastjóri RNH, Hannes H. Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði í Háskóla Íslands, svaraði Guðjóni Friðrikssyni sagnfræðingi í DV 26. júní 2026, en Guðjón hafði haldið því fram í DV sama dag, að Jón Sigurðsson hefði sennilega viljað skoða aðild að ESB. Hannes benti á, að Jón hefði talið íslenska þjóðveldið merkilegt, enda hefði lögin ráðið þar, en ekki mennirnir. Mestu bókmenntir síðmiðalda hefði orðið til á Íslandi, af því að þangað hefði þungur hrammur konungs ekki náð. Vitnaði Hannes í orð Jóns: „Þá hefir menntunin verið mest, þegar mestar hafa verið utanferðir og Íslendingar átt mest viðskipti við önnur lönd; þó ekki við eitt land, heldur mörg.“ Það væri einmitt kjarni málsins: að Ísland einangraðist ekki í Evrópu, heldur verslaði við alla. Íslendingar ættu ekki að vera hræddir við alþjóðaviðskipti. Jón skrifaði bróður sínum: „Þú heldur, að einhver svelgi okkur. Látum þá alla svelgja okkur í þeim skilningi, að þeir eigi við okkur kaup og viðskipti. Frelsið er ekki í því að lifa einn sér og eiga ekki viðskipti við neinn. Ég efast um, að Símon Stylites eða Díógenes hafi verið frjálsari en hver önnur óbundin manneskja. Frelsið kemur að vísu mest hjá. manni sjálfum, en ekkert frelsi, sem snertir mannfélagið, kemur fram nema í viðskiptum, og þau eru því nauðsynleg til frelsis.“