Hannes Hólmsteinn flytur erindi sitt. Ljósm.: Árni Sigurðsson.

Dr. Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor í stjórnmálafræði, hélt erindi um stjórnmálaskörunginn Winston Churchill á hádegisverðarfundi Churchill-klúbbsins laugardaginn 17. nóvember. Hann minnti á, að Churchill hefði staðið föstum fótum í hinni engilsaxnesku arfleifð, ekki síst byltingarinnar blóðlausu 1688 og bandarísku byltingarinnar 1776, sem hefðu báðar haft þann tilgang að halda ríkisvaldinu í skefjum og tryggja réttindi einstaklinganna. Hann rifjaði upp ýmis fræg ummæli, sem hermd eru upp á Churchill, en taldi þau sum skálduð. Churchill hefði verið þjóðsagnahetja í lifanda lífi.

Hannes kvað heimildir sýna, að uppgangur Hitlers hefði á fyrstu stigum verið viðráðanlegur, en enginn hefði hlustað á viðvaranir Churchills, sem hefði gert sér grein fyrir því, að Hitler væri úlfur í mannsmynd. Vitnaði Hannes í Machiavelli um það, að furstinn þyrfti að vera sterkur sem ljón og kænn sem refur í baráttunni við úlfinn. Hannes taldi breska heimsveldið, sem Churchill studdi ætíð, hafa verið um margt gott, en um annað miður gott. Það væri þó umhugsunarefni, að nánast hefði skollið á borgarastríð í Indlandi 1947, þegar Bretar fóru þaðan, og að Hong Kong-búar vildu ólmir búa áfram við breska nýlendustjórn, þótt þeir fengju það ekki að kröfu Kína. Hannes rifjaði upp, að í kosningabaráttunni 1945 studdist Churchill við Leiðina til ánauðar eftir F. A. von Hayek, þar sem varað hefði verið við miðstýrðum áætlunarbúskap. Það hefði sennilega ekki verið honum til framdráttar í kosningabaráttunni, því að tíðarandinn hefði verið hlynntur víðtækri skipulagningu atvinnulífsins.

Churchill: Glærur

Dr. Daniel Mitchell, aðalskattasérfræðingur Cato-hugveitunnar í Washington-b0rg, flutti erindi um rökin gegn stighækkandi sköttum í Háskóla Íslands 16. nóvember í boði RNH og Samtaka skattgreiðenda. Mitchell benti á, að meginhlutverk skatta væri að afla fjár til þess reksturs ríkisins, sem nauðsynlegur væri. Með margföldum sköttum á fjármagnsmyndun, til dæmis sköttum á arðgreiðslum og eignatekjum, hlyti að daga úr fjármagnsmyndun eða upphleðslu fjármagns. Skattayfirvöld ættu ekki að vera hlutdræg um framtíðarneyslu (fjármagnsmyndun eða fjárfestingar) og nútíðarneyslu, heldur setja hvoru tveggja sömu skilyrði. Mitchell taldi háan stighækkandi tekjuskatt og sérstakan auðlegðarskatt, eins og tekinn hefði verið upp á Íslandi, hið mesta óráð.

Heimsókn Mitchells vakti mikla athygli. Morgunblaðið birti viðtal við Mitchell 20. nóvember 2012, og Viðskiptablaðið sagði frá fyrirlestri hans 1. desember 2012. Óli Björn Kárason, hagfræðingur og varaþingmaður, skrifaði grein í Morgunblaðið um boðskap Mitchells 21. nóvember 2012. Finnur Þór Vilhjálmsson lögfræðingur deildi á Mitchell í DV 8. desember 2012.

Glærur Mitchells 2012

Mats Persson, forstöðumaður hugveitunnar Open Europe í Lundúnum, flutti 12. nóvember erindi um samrunaþróunina í Evrópu á vegum RNH, Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands og Evrópuvaktarinnar. Persson kvað Evrópusambandið stríða við kreppu á mörgum sviðum, í bankamálum, stjórnmálum, atvinnumálum og peningamálum. Í ljós hefði komið, að höfundar evrunnar hefði verið allt of bjartsýnir um, að ólík hagkerfi gætu öll notað sama gjaldmiðil. Hin svonefndu PIIGS-lönd, Portúgal, Ítalía, Írland, Grikkland og Spánn, hefðu ekki sömu framleiðni og ríkari löndin í Evrópu, til dæmis Þýskaland, Holland og Finnland. Þau hefðu ekki lagað kostnað innan lands að aðstæðum eins og Eistland og nokkur önnur ríki. Þegar litið væri á línurit um hlutfall einstakra ríkjahópa í heildarframleiðslu í heiminum, væru lönd evrusvæðisins á hraðri niðurleið, ESB-lönd í heild og Bandaríkin á hægri niðurleið, en BRIKS-löndin (Brasilía, Rússland, Indland, Kína og Suður-Afríka) á hraðri uppleið. Stöðnun væri í mörgum löndum Evrópu og mikið atvinnuleysi hjá ungu fólki. Þrír kostir væru til og enginn góður: 1) að krefjast meiri sparnaðar og ráðdeildar þeirra ríkja, sem ættu nú í mestum erfiðleikum, gegn tímabundinni aðstoð; 2) að auka miðstjórnarvald í Brüssel og samræma enn frekar reglur en nú væri; 3) að lönd eins og Grikkland færu út af evrusvæðinu. Morgunblaðið birti viðtal við Persson 12. nóvember, og sama dag talaði fréttastofa Ríkisútvarpsins við hann. Fyrirlestur Perssons er væntanlegur á Youtube.

Glærur Perssons