Ástralski rithöfundurinn Anna Funder talaði á fundi, sem Stofnun Vigdísar Finnbogadóttir í erlendum tungumálum hélt í Háskóla Íslands 24. september 2012. Sagði hún frá bók sinni um daglegt líf í Austur-Þýskalandi, Stasiland, sem komið hefur út í íslenskri þýðingu og hlotið góða dóma, og um nýja skáldsögu sína,  All That I am, sem gerist í Hitlers-Þýskalandi og England. Morgunblaðið birti viðtal við Önnu Funder 24. september, og Egill Helgason ræddi við hana í bókmenntaþætti sínum, Kiljunni, en það viðtal var sent út 23. janúar 2013. Einnig var sagt frá ræðu hennar í veftímariti nemenda í Háskóla Íslands, student.is. Rætt var um efni og boðskap skáldsögunnar Stasiland í þætti um bókmenntir á Rás eitt á Ríkisútvarpinu 14. október.

Nokkur skrif urðu á Netinu um boðskap hennar og annarra fyrirlesara á hinni alþjóðlegu ráðstefnu RNH um Evrópu fórnarlambanna: Stefán Ólafsson prófessor reyndi að gera gys að boðskapnum, en Pawel Bartoszek stærðfræðingur, sem fæddist í Póllandi, á meðan það var undir stjórn kommúnista, varði rétt og skyldu manna til að ræða um örlög hinna óteljandi fórnarlamba kommúnismans. Fyrirlestur Önnu Funder á ráðstefnunni er aðgengilegur hér á Youtube. Heimsókn hennar til Íslands var þáttur í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu fórnarlambanna“. Anna Funder hefur lýst Íslandsför sinni og dóttur sinnar stuttlega í ástralska tímaritinu The Monthly.

Egill Helgason kynnir Courtois. Hannes H. Gissurarson situr t. h. Ljósm.: Árni Sæberg.

Fimm fyrirlestrar voru haldnir á alþjóðlegri ráðstefnu á vegum RNH í Háskóla Íslands 22. september 2012 um „Evrópu fórnarlambanna: Kommúnismann í sögulegu ljósi“. Aðalræðuna flutti prófessor Stéphane Courtois, ritstjóri Svartbókar kommúnismans. Hann lýsti þeim erfiðleikum, sem væru á að skilja grimmd og ódæði kommúnista tuttugustu aldar, og taldi margt enn vera um það mál órannsakað. Sums staðar, til dæmis í nýfrjálsum ríkjum Mið- og Austur-Evrópu, tækju stjórnvöld slíkum rannsóknum vel, en annars staðar reyndu þau að koma í veg fyrir þær. Kvað hann Svartbókina hafa komið út á 26 tungumálum, síðast á íslensku og georgísku. Hún hefði hins vegar hvorki komið út á kínversku né víetnömsku.

Prófessor Þór Whitehead og Courtois hlusta á ræður. Fyrir aftan þá sést í Ásgeir Jóhannesson. Ljósm.: Árni Sæberg.

Prófessor Øystein Sørensen frá Háskólanum í Osló greindi verk Karls Marx og Friðriks Engels í ljósi framkvæmdarinnar í ríkjum marxista. Hann rifjaði upp ummæli Engels um Norðurlandaþjóðir og þá sérstaklega Íslendinga. Dr. Roman Joch frá Tékklandi lýsti reynslunni af stjórn marxista í Mið- og Austur-Evrópu. Ástralski rithöfundurinn Anna Funder sagði stuttlega frá þeim einstaklingum, sem hún skrifaði um í verðlaunabókinni Stasiland. Prófessor Hannes H. Gissurarson frá Háskóla Íslands flutti ágrip af sögu íslensku kommúnistahreyfingarinnar allt frá 1918, þegar Brynjólfur Bjarnason og Hendrik Ottósson gengu á hönd kommúnismanum, og til 1998, þegar síðasta verk Alþýðubandalagsins var að senda hóp manna í boðsferð til Kúbu. Í lokaorðum benti prófessor Þór Whitehead frá Háskóla Íslands á, að gögnin, sem fundist hafa í skjalasöfnum kommúnistaríkjanna fyrrverandi, staðfestu söguskoðun rússneska rithöfundarins Aleksandrs Solzhenítsyns og breska sagnfræðingsins Roberts Conquests.

Anna Funder. Ljósm. Árni Sæberg.

Á meðal ráðstefnugesta voru dr. Anna Agnarsdóttir, prófessor í sagnfræði, dr. Guðni Th. Jóhannesson, forseti Sögufélagsins, og dr. Jón Ólafsson, prófessor í Bifröst. Ráðstefnan vakti mikla athygli. Rætt var við Önnu Funder og Øystein Sørensen í Morgunblaðinu. Á Netinu urðu orðaskipti milli Stefáns Ólafssonar, Björns Bjarnasonar og Pawels Bartoszeks vegna ráðstefnunnar. Anna Funder kom einnig fram í hinum vikulega bókmenntaþætti Sjónvarpsins, „Kiljunni,“ sem sendur var út 23. janúar 2013. Fyrirlestur Courtois á ráðstefnunni er aðgengilegur hér á Youtube, fyrirlestur Önnu Funders hér, fyrirlestur Sørensens hér og fyrirlestur Romans Jochs hér. Rætt var við Stéphane Courtois í „Silfri Egils“ í Sjónvarpinu, og var sá þáttur sendur út 10. febrúar 2013:

Glærur Hannesar 22.09.2012

Sørensen flytur fyrirlestur sinn. Ljósm.: Eggert

Dr. Øystein Sørensen, prófessor í sagnfræði í Oslóarháskóla, flutti fyrirlestur 21. september 2012 á vegum Varðbergs og RNH um alræðishugarfar norska fjöldamorðingjans Anders Breiviks. Greindi hann þar langa stefnuskrá, sem Breivik hafði skilið eftir, áður en hann framdi glæpi sína. Sørensen sagði, að hugmyndir Breiviks væru næstar hugmyndum evrópskra nýfasista á okkar dögum, þótt auðvitað væri ekki unnt að kenna þeim um fjöldamorð hans. Það ríki, sem svaraði þó einna helst til hugmynda Breiviks, væri Íran undir stjórn múslimskra klerka, þótt Breivik sjálfur væri mjög fjandsamlegur siðum og háttum  múslima.

Fróðlegar umræður urðu milli Sørensens og dr. Michaels Minkenbergs, sem staddur er á Erasmus-styrk í Háskóla Íslands, en Minkenberg hefur rannsakað hægriöfgahreyfingar í Evrópu. Hann telur, að Breivik hafi framið fjöldamorð sín til að vekja athygli á stefnuskrá sinni. Tók Sørensen undir það. Þá spurði Friðrik Sophusson, fyrrverandi fjármálaráðherra, sem dvalist hefur langdvölum í Noregi með konu sinni, Sigríði Dúnu Kristmundsdóttur sendiherra, hvernig norska þjóðin brygðist við hroðaverkum Breiviks. Sørensen kvað nýja skýrslu sýna, að Norðmenn hefðu verið alls óundirbúnir undir slík illvirki. Rækileg frásögn er af fyrirlestri Sørensens í Morgunblaðinu 22. september 2012. Fyrirlesturinn er aðgengilegur hér á Youtube.

Úr Morgunblaðinu 22. september 2012.

Dr. Michael Walker, fyrrverandi forstöðumaður Fraser Institute í Kanada, flutti erindi á morgunfundi RSE, eins samstarfsaðila RNH, 17. september um „Vísitölu atvinnufrelsis og Ísland“. Walker gerði grein fyrir þróun og samsetningu vísitölu atvinnufrelsis og benti á, að íslenska hagkerfið var eitt hið frjálsasta í heimi í upphafi 21. aldar, en síðustu árin hefur atvinnufrelsi hins vegar minnkað einna örast hér, svipað og í Venesúela og Argentína. Árið 2004 var íslenska hagkerfið hið 13. frjálsasta af 130, sem mæld voru; árið 2010 var það hið 65. frjálsasta af 144, langt á eftir hagkerfum Norðurlanda. Sænska hagkerfið var áður ófrjálsasta norræna hagkerfið, en er nú 30. frjálsasta hagkerfið og hafði færst úr 39. sæti árið 2009. Ísland deilir 65. sætinu með Sádi-Arabíu.

Gísli Hauksson, formaður stjórnar RNH, brást við erindi Walkers (sem flutt var með gervihnetti frá Kanada). Morgunblaðið flutti fréttina um minnkandi atvinnufrelsi á Íslandi 18. september, og lagði Andríki orð í belg um hana. Sumir gagnrýnendur atvinnufrelsis, til dæmis Stefán Snævarr prófessor og Stefán Ólafsson prófessor, töldu ástæðulaust að hafa hafa áhyggjur af þessari þróun. Viðskiptablaðið birti 18. september á vefsíðu sinni viðtöl við prófessor Hannes H. Gissurarson og Birgi Tjörva Pétursson, lögfræðing og forstöðumann RSE, um minnkandi atvinnufrelsi á Íslandi. Birgir Þór Runólfsson hagfræðidósent, sem sæti á í rannsóknarráði RNH, hefur margsinnis notað vísitölu atvinnufrelsis í bloggum sínum á eyjan.is, í línuritum.