Fjölmenn ráðstefna frjálshyggjustúdenta í Reykjavík

Um 85 manns sóttu stúdentaráðstefnu ESFL, European Students for Liberty, í Reykjavík laugardaginn 15. nóvember, þar af um 15 erlendir stúdentar. Fór ráðstefnan fram á Háskólatorgi í Háskóla Íslands. Lukas Schweiger, formaður framkvæmdastjórnar ESFL, sagði frá myndun ESFL og tilgangi. Frjálshyggjustúdentar styðjast við greiningu Friedrichs A. von Hayeks í ritgerð hans um menntamenn og sósíalisma, „The Intellectuals and Socialism,“ að hugmyndir ráði úrslitum að lokum, en þær komi fyrst frá frumlegum hugsuðum, þeim sé eftir það miðlað af menntamönnum, þær móti síðan almenningsálitið og skilorðsbindi loks stjórnmálamenn. Þess vegna sé aðalatriðið ekki að sannfæra einstaka stjórnmálamenn um hugmyndir, heldur að mynda öflugan hóp menntamanna, þótt hann kunni að vera fámennur, breyta þannig almenningsálitinu og auðvelda frjálslyndum stjórnmálamönnum leikinn, en torvelda að sama skapi stjórnlyndum stjórnmálamönnum að skerða frelsi.

Birgir Þór Runólfsson, hagfræðidósent í Háskóla Íslands, benti á, að hagfræðileg rök fyrir ríkinu væru, að það framleiddi samgæði, sem einstaklingar gætu ekki framleitt og verðlagt í frjálsum viðskiptum. Skýrustu dæmin um samgæði væru réttarvarsla og landvarnir. Á Íslandi hefði hins vegar staðið þjóðveldi í rösk þrjú hundruð ár, þar sem réttarvarsla hefði verið í höndum einstaklinga, eins og David Friedman hefði lýst í athyglisverðri ritgerð, en sjálfur skrifaði Birgir Þór síðan doktorsritgerð um stofnanir þjóðveldisins. Í þjóðveldinu hefðu ýmis mál verið leyst í samningum, til dæmis manngjöld, og þar hefði lítilmagninn haft ýmis úrræði til réttarvörslu, til dæmis fjölskyldubönd, framsal réttar og vernd goða. Menn hefðu valið um goðorð eins og þeir veldu nú á dögum um tryggingafélög.

Frá v.: Kokotovic, Schweiger og Helgi Hrafn.

Helgi Hrafn Gunnarsson, alþingismaður pírata, og stúdentaleiðtoginn Aleksandar Kokotovic frá Serbíu tóku þátt í pallborði um lögleiðingu fíkniefna. Helgi Hrafn rakti hin tvíþættu rök fyrir slíkri lögleiðingu. Í fyrsta lagi ættu menn sjálfa sig, og aðrir hefðu ekki leyfi til að banna þeim að gera það, sem þeir vildu, svo framarlega sem þeir sköðuðu aðra ekki með því. Í öðru lagi væru afleiðingarnar af því að banna ýmis fíkniefni áreiðanlega talsvert verri, hvernig sem á það væri litið, en afleiðingarnar af því að leyfa þau.

James W. Lark, prófessor í kerfisfræði í Virginíu-háskóla, sagði frá frjálshyggjuhreyfingunni í Bandaríkjunum. Sjálfur er hann einn af forystumönnum Frjálshyggjuflokksins bandaríska, Libertarian Party, en kvað marga frjálslynda menn styðja aðra flokka eða skipta sér ekki af stjórnmálum. Í eðli sínu væru frjálshyggjumenn tortryggnir á ríkisvald, hvort sem það væri í höndum meiri hluta til að kúga minni hluta eða minni hluta til að kúga meiri hluta. Þeir frjálshyggjumenn, sem ekki hefðu áhuga á stjórnmálaþátttöku, en vildu bæta mannlífið, ættu að gera það með því að auðgast, fullnægja þörfum almennings betur eða ódýrar en keppinautar þeirra. Þeir gætu þá líka lagt eitthvað af mörkum til hugmyndabaráttunnar, sem hinir fáu frjálslyndu menntamenn væru að  heyja.

Hannes heldur fyrirlestur sinn.

Hannes H. Gissurarson, stjórnmálafræðiprófessor í Háskóla Íslands, gagnrýndi kenningar franska hagfræðingsins Thomasar Pikettys. Sá væri nú orðinn spámaður vinstri manna í stað bandaríska heimspekingsins Johns Rawls, en sá munur á, að Rawls hefði haft áhyggjur af fátækt, sem vissulega væri böl, en Piketty af auðlegð, sem ætti að vera fagnaðarefni, nema hún væri illa fengin (til dæmis í skjóli ríkiseinokunar eða tollverndar). Þótt tölur Pikettys væru ekki hafnar yfir gagnrýni, væri sennilega rétt, að teygst hefði á tekjudreifingu síðustu áratugi á Vesturlöndum, tekjur hinna tekjuhæstu hækkað hraðar en tekjur hinna tekjulægstu. Það væri ekki síst af tveimur ástæðum, sem tengdust hnattvæðingunni: Hinir tekjulægstu sættu harðri samkeppni frá sambærilegu vinnuafli í Kína og Indlandi; og hinir tekjuhæstu hefðu nú aðgang að miklu stærri markaði en áður fyrir þjónustu sína, en hæfileikar þeirra væru oft þess eðlis, að erfitt væri eða ókleift að fjölfalda þá eða líkja eftir þeim. Svo væri til dæmis um frumkvöðla eins og Steve Jobs, fjárfesta eins og Warren Buffet, afburðastjórnendur eins og Jack Welch, kvikmyndastjörnur eins og Angeline Jolie, íþróttahetjur eins og Tiger Woods, fjölmiðlafólk eins og Oprah Winfrey og frægt fólk eins og David Beckham. Piketty ofmæti líka óhagganleika fjármagns og vanmæti kostinn á hagvexti. Sköpunarmáttur kapítalismans væri ótrúlegur, ef framkvæmdamenn og frumkvöðlar fengju að njóta sín.

Glærur Hannesar 15. nóvember 2014

Comments Off

European Students for Liberty: Reykjavík 15. nóvember

Evrópusamtök frjálslyndra háskólanema, European Students for Liberty, halda svæðisráðstefnu í Reykjavík laugardaginn 15. nóvember. Hún er haldin á Háskólatorgi í Háskóla Íslands, í stofu HT-105. Dagskráin er á þessa leið:

11.30 Opnun

11.45 Dr. Birgir Þór Runólfsson hagfræðidósent talar um íslenska þjóðveldið: skipulag án ríkisvalds

12.45 Pallborðsumræður um lögleiðingu fíkniefna: Aðalheiður Ámundadóttir lögfræðingur, Helgi Hrafn Gunnarsson alþingismaður og Aleksandar Kokotovic stúdentaleiðtogi

13.45 Hádegisverður

James W. Lark

14.45 Prófessor James W. Lark talar um frjálshyggjuhreyfinguna í Bandaríkjunum

15.45 Lukas Schweiger, formaður ESL, European Students for Liberty, talar um markmið og leiðir ESL

16.15 Prófessor Hannes H. Gissurarson gagnrýnir Fjármagn á 21. öld eftir Thomas Piketty

17.15 Gunnlaugur Jónsson fjárfestir talar um nytjar og mennsku

RNH vekur athygli á þessari fróðlegu ráðstefnu og styður hana. Þeir Ingvar Smári Birgisson, Markús Vernharðsson og Þorsteinn Friðrik Halldórsson frá Háskóla Íslands og Jón Axel Ólafsson frá Háskólanum í Reykjavík skipuleggja hana fyrir hönd íslensku þátttakendanna. Aðgangur er ókeypis og öllum heimill, en menn þurfa að skrá sig fyrirfram. Hægt er að skrá sig á heimasíðu ráðstefnunnar á Facebook.

Comments Off

Hannes: Fræðslurit um kommúnisma endurútgefin

Prófessor Hannes H. Gissurarson, forstöðumaður rannsókna í RNH, lýsti samstarfsverkefni RNH og AECR, „Evrópu fórnarlambanna“ á ársfundi Evrópuvettvangs minningar og samvisku, Platform of European Memory and Conscience, í Brüssel 4.–5. nóvember 2014, en RNH er aðili að vettvangnum. Meðal fyrirlesara á fundum og ráðstefnum RNH (sem oft hafa verið haldnar í samstarfi við aðra aðila) hafa verið dönsku sagnfræðiprófessorarnir Bent Jensen og Niels Erik Rosenfeldt, ástralski rithöfundurinn Anna Funder, franski sagnfrræðiprófessorinn Stéphane Courtois, ritstjóri Svartbókar kommúnismans, norski sagnfræðiprófessorinn Øystein Sørensen, eistneski þingmaðurinn og sagnfræðingurinn dr. Mart Nutt, pólski stjórnmálafræðingurinn dr. Pawel Ukielski, forstöðumaður safns um uppreisnina í Varsjá 1944, og slóvenski sagnfræðingurinn dr. Andreja Zver. RNH hefur einnig staðið að ljósmyndasýningu í Þjóðarbókhlöðunni um tengsl íslensks kommúnisma við heimshreyfingu kommúnista, bókargjöfum til Þjóðarbókhlöðunnar og útgáfu Kíru Argúnovu, skáldsögu Ayns Rands um lífið eftir byltingu bolsévíka í Rússlandi.

Næstu viðburðir innan þessa samstarfsverkefnis verða endurútgáfa nokkurra fræðslurita, sem íslenskir lýðræðissinnar gáfu út í baráttunni við kommúnismann, sem var mjög áhrifamikill í íslensku menningarlífi um miðja tuttugustu öld, ekki síst í krafti rausnarlegs fjárstuðnings frá Kremlverjum. Verða þessar bækur aðgengilegar á netinu, en einnig er stefnt að því, að til verði af þeim pappírseintök. Svartbók kommúnismans kemur út í annað sinn 9. nóvember 2014, þegar aldarfjórðungur er frá hruni Berlínarmúrsins og falli kommúnismans.

Á meðal annarra rita, sem verða endurútgefin, eru Guðinn sem brást eftir Arthur Koestler og fleiri, Konur í einræðisklóm eftir Margarete Buber-Neumann, Þjónusta. Þrælkun. Flótti eftir Aatami Kuortti, Ég kaus frelsið eftir Víktor Kravtsjenko og Úr álögum eftir Jan Valtin, öðru nafni Richard Krebs. Réðust íslenskir kommúnistar harkalega á höfunda þessara bóka, sem sumir höfðu setið í þrælkunarbúðum Stalíns, en aðrir orðið vitni að harðstjórninni í Rússlandi. Þá er von á tveimur frægum skáldsögum um kommúnismann, Nítján hundruð áttatíu og fjögur eftir George Orwell og Myrkur um miðjan dag eftir Arthur Koestler.

Tibor Navracsics, framkvæmdastjóri ESB í skóla- og menningarmálum, opnar Brüssel-skrifstofu Evrópuvettvangsins. Ljósm. Peter Rendek.

Einnig er ætlunin að gefa út á bókum ýmsar greinar, sem birtust í íslenskum blöðum og tímaritum. Þar á meðal verður greinasafn eftir Bertrand Russell um kommúnisma, greinaflokkar séra Jóhanns Hannessonar, sem var kristniboði í Kína, um kínverskan kommúnisma, ræður nokkurra íslenskra menntamanna gegn kommúnisma, þar á meðal Tómasar Guðmundssonar, Gunnars Gunnarssonar, Guðmundar G. Hagalíns og Kristmanns Guðmundssonar, og greinaflokkur eftir Arthur Koestler um ástandið í Ráðstjórnarríkjunum, en bæjarstjórnarkosningar í Reykjavík 1946 snerust að miklu leyti um lýsingar Koestlers. Hannes H. Gissurarson er ritstjóri þessarar bókaraðar, en hann segir, að hún þjóni tvenns konar tilgangi, að gera fróðlegt efni um mannskæðustu stjórnmálastefnu tuttugustu aldar aðgengilegt á netinu og heiðra minningu þeirra Íslendinga, sem börðust af alefli gegn henni. Ritar hann formála að bókunum og semur skýringar eftir þörfum. Friðbjörn Orri Ketilsson skannar bækurnar inn, Sigurgeir Orri Sigurgeirsson hannar útlit þeirra, og Hafsteinn Árnason aðstoðar við netvinnsluna.

Gestgjafar fundarins í Brüssel voru þrír Evrópuþingmenn, László Tökés frá Rúmeníu, Milan Zver frá Slóveníu og Sandra Kalniete frá Lettlandi. Á fundinum var opnuð skrifstofa Evrópuvettvangsins í Brüssel að Rue Bélliard 197, og sá Tibor Navracsics, framkvæmdastjóri Evrópusambandsins í skóla- og menningarmálum og fyrrverandi utanríkisráðherra Ungverjalands, um það. Sex stofnanir og samtök fengu aðild að Evrópuvettvangnum, frá Slóveníu, Tékklandi, Slóvakíu, Ungverjalandi og Úkraínu.

Þáttakendur. Dr. Florian Kresse 3. frá v. í fremstu röð og Neela Winkelmann 6. frá v. Dr. Pawel Ukielski fyrir aftan hana t. v. og Göran Lindblad, forseti Evrópuvettvangsins, t. h. Dr. Andreja Zver 4. frá h. í fremstu röð. Dr. Hannes H. Gissurarson í aftari röð nálægt Winkelmann. Ljósm. Peter Rendek.

Aðilar að Evrópuvettvangnum lýstu yfir stuðningi við lýðræðisöfl í Rússlandi. Þeir hafa sérstakar áhyggjur af tilraunum stjórnvalda í Kreml til að torvelda starfsemi rússnesku stofnunarinnar Memorial, sem helguð er minningum og mannréttindum. Memorial sinnir mikilvægum rannsóknum á örlögum fórnarlamba alræðisins í Ráðstjórnarríkjunum. „Herma ber,“ sögðu aðilar að Evrópuvettvangnum, „að hinir ofríkisfullu valdhafar, sem nú sitja í Kreml, skuli reyna að þagga niður í þessum röddum. Evrópuvettvangurinn varar við því, að hættulegt sé friði, farsæld, mannréttindum, lýðræði og réttarríki, að Evrópuþjóðirnar glati sögulegum minningum sínum. Hann skorar á alla Evrópumenn að læra af alræði liðinnar tíðar og stöðva framrás andlýðræðislegra afla í álfunni.“

Glærur Hannesar í Brüssel 4. 11. 2014

Comments Off

Hannes: Hvað skýrir fjandskap Darlings?

Heimild: Rannsóknarnefnd Alþingis.

Rannsóknarnefnd Alþingis á bankahruninu greindi réttilega tvær orsakir bankahrunsins: öran vöxt bankanna annars vegar og dulinn áhættuþátt inni í bankakerfinu hins vegar, en sá þáttur fólst aðallega í krosseignatengslum og uppblásnu eigið fé helstu skuldunauta bankanna, sem voru um leið helstu eigendur þeirra. Þó sást af tölum rannsóknarnefndarinnar, að Baugshópurinn var þar í sérflokki. Þetta sagði dr. Hannes H. Gissurarson prófessor í fyrirlestri í Þjóðarspeglinum, ráðstefnu Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands, föstudaginn 31. október 2014. Hannes kvað rannsóknarnefndina þó ekki hafa gefið erlendum áhrifaþáttum hrunsins nægan gaum. Hún hefði lýst viðkvæmu ástandi, en kreppa þyrfti ekki alltaf að verða að hruni. Þrjár ákvarðanir, sem teknar hefðu verið erlendis, hefðu þar skipt miklu máli: sú ákvörðun bandaríska seðlabankans að neita hinum íslenska um gjaldeyrisskiptasamninga, á meðan gerðir voru slíkir samningar við seðlabanka allra annarra ríkja Vestur-Evrópu; sú ákvörðun ríkisstjórnar breska Verkamannaflokksins að neita breskum bönkum í eigu Íslendinga um lausafjárfyrirgreiðslu, á meðan allir aðrir breskir bankar fengu slíka fyrirgreiðslu; og sú ákvörðun Verkamannaflokksstjórnarinnar að setja hryðjuverkalög á íslensk fyrirtæki og stofnanir, en það gerði að engu allar vonir um endurreisn bankakerfisins í líkingu við það, sem varð í Svíþjóð eftir bankakreppuna 1991–1992.

Alistair Darling

Hannes kvað fróðlegt að lesa bók þá, sem Alistair Darling, þáverandi fjármálaráðherra Breta, hefði samið um hlut sinn í hinni alþjóðlegu lánsfjárkreppu, Back from the Brink, sem kom út 2011. Þar minntist Darling nokkrum sinnum á Íslendinga, en mjög óvinsamlega. Hann héldi því til dæmis ranglega fram, að íslenskir ráðamenn hefðu ferðast um í risaþotum og að íslenskir fjármálamenn hefðu styrkt Íhaldsflokkinn breska. Enn fremur segði hann ónákvæmlega frá samtölum við íslenska ráðamenn, þar á meðal við Björgvin G. Sigurðsson viðskiptaráðherra, Geir H. Haarde forsætisráðherra og Árna Mathiesen fjármálaráðherra. Hann segði, að íslenskir ráðamenn hefðu annaðhvort leynt sig upplýsingum eða ekki vitað, hvað væri að gerast. Sjálfur hefði Darling hins vegar ekki vitað neitt um, hvað væri að gerast í skosku bönkunum, RBS, Royal Bank of Scotland, og HBOS, Halifax Bank of Scotland, sem orðið hefði að bjarga með stórum fúlgum af almannafé. Hannes benti á, að bresk þingnefnd hefði þegar árið 2009 komist að þeirri niðurstöðu, að Darling hefði skýrt rangt frá samtali sínu við Árna Mathiesen, skömmu áður en hryðjuverkalögin voru sett á Íslendinga, enda segði hann öðru vísi frá því í bókinni en hann hefði gert í fréttaviðtölum áður.

Hannes kvað þurfa að skýra augljósan fjandskap Darlings í garð Íslendinga. Ein skýring gæti verið, að íslensku bankarnir væru orðnir of stórir að hans mati. En hið sama ætti við um skoska banka, sem hefði vaxið ört og verið hlutfallslega mjög stórir miðað við Skotland. Önnur skýring gæti verið, að íslensku bankarnir hefðu í harðri samkeppni laðað að sér viðskiptavini og bakað sér óvild í breska bankaheiminum. Þriðja skýringin væri, að Darling hefði viljað sýna Skotum, að það borgaði sig ekki fyrir smáríki að standa eitt og óstutt í heiminum, en Darling var leiðtogi þeirra Skota, sem vildu halda fast í sambandið við England. Fyrirlestur Hannesar var liður í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

Glærur Hannesar 31. október 2014

Comments Off

Ridley: Heimur batnandi fer!

Gísli Hauksson, stjórnarformaður RNH, og Ridley. Ljósm. FOK.

Heimurinn fer ört batnandi, hvort sem litið er á lífskjör, heilsu og læsi eða margvíslegt minnkandi böl eins og ofbeldisglæpi, stríðsrekstur og drepsóttir. Jörðin fer líka grænkandi, minna land þarf til matvælaframleiðslu, jafnframt því sem umhverfi manna hefur víðast verið að batna (með undantekningum eins og Kína). Einhver hlýnun jarðar hefur átt sér stað, og hún er að einhverju leyti af manna völdum, en óvíst er, að hafi þurfi þungar áhyggjur af henni. Vandinn hefur verið stórlega ýktur. Þetta sagði breski vísindarithöfundurinn Matt Ridley, sem kom til landsins 30. október og hélt erindi fyrir fullu húsi á málstofu RNH, Almenna bókafélagsins og fjármálafyrirtækisins Gamma í tilefni þess, að Almenna bókafélagið hefur gefið út bók hans, Heimur batnandi fer (The Rational Optimist). Þar lýsir Ridley þróun mannkynsins síðustu hundrað þúsund árin og því skipulagi skipta, sem Friedrich A. Hayek kallaði „catallaxy“ og gert hefur fólki kleift að nýta sér þekkingu hvers annars og skapa nýja þekkingu.

Einn virtasti vísindamaður Íslendinga, Þráinn Eggertsson hagfræðiprófessor, sem flutti einnig erindi á málstofunni, segir um bók Ridleys: „Matt Ridley, rithöfundur, vísindamaður og fyrrum ritstjóri hjá tímaritinu Economist, hefur í þessari bók endurraðað hugmyndum frá Adam Smith og Charles Darwin til að útskýra hvers vegna mannfólkið hefur náð lengra en önnur dýr á jörðinni. Hvernig sérhæfing og skipti milli óskyldra aðila samnýtir þekkingu milljóna manna og skapar gæði, svo sem bifreiðar, tölvur og lyf, sem enginn einn okkar gæti fundið upp og búið til. Ridley fjallar einnig um dómsdagsáráttu mannskepnunnar og tískustrauma í heimsendaspám, sem áður tengdust hefðbundnum trúarbrögðum en nú einnig raunvísindum. Höfundurinn leitar víða fanga, er afburðasnjall stílisti með ríkt skopskyn og ótrúlega fróður um þróun lífsins á jörðinni, mannkynssögu og nýjar rannsóknir í félags- og raunvísindum.“

Á málstofunni flutti Birgir Þór Runólfsson hagfræðidósent einnig erindi um eitt dæmi, sem Matt Ridley tekur í bók sinni af því, hvernig sjálfbærni og arðbærni geta farið saman: íslenska kvótakerfið. Kerfi framseljanlegra, varanlegra aflakvóta felur í sér hvatningu og möguleika fyrir útgerðarmenn til að lækka tilkostnað og gæta þess að ganga ekki á gæðin. Þótt það sé ekki kerfi fullra eignaréttinda, hefur það suma eiginleika þess, og hefur það skilað furðugóðum árangri. Víðast hvar í heiminum eru fiskveiðar reknar með stórtapi, en hér með gróða, sem hefur orðið sumum umkvörtunarefni. Málstofan var haldin í fundarsal Gamma við Garðastræti, og að hennni lokinni var móttaka. Málstofan var liður í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

Comments Off

Auðlindaskattur og auðlegðarskattur óskynsamlegir

Ragnar, Grainger og Hannes. Ljósm. Mbl. Kristinn Ingvarsson.

Auðlindaskattur í sjávarútvegi er óheppilegur, ef setja á hann á til að tryggja skynsamlega nýtingu fiskistofna, því að það mun aldrei takast. Hagsmunaaðilar munu aldrei samþykkja hann. Horfur á samkomulagi við hagsmunaaðila væru miklu vænlegri, þegar aflaheimildum væri í upphafi úthlutað ókeypis í samræmi við aflareynslu. Og auðlindaskattur er líka óheppilegur, ef setja á hann á til að gera hugsanlegan fiskveiðiarð upptækan, því að hagsmunaaðilarnir skapa þennan arð, og hann myndi minnka við auðlindaskatt. Kerfi framseljanlegra og einstaklingsbundinna aflakvóta hvetti til fjárfestinga og nýsköpunar. Hins vegar er allt í lagi að leggja á veiðigjald til að standa undir kostnaði við stjórnun og eftirlit með fiskveiðum. Prófessor Corbett Grainger frá Háskólanum í Wisconsin-ríki kynnti þessar niðurstöður úr rannsóknum sínum á fjölmennri málstofu RNH og Samtaka skattgreiðenda 24. október 2014, þar sem Skafti Harðarson var fundarstjóri og dr. Birgir Þór Runólfsson umsegjandi.

Ragnar Árnason, prófessor í Háskóla Íslands, ræddi um mælingar á tekjudreifingu. Hann kvað þær ósjaldan svo ófullkomnar, að fráleitt væri að reisa kröfur um stórkostlegar skattabreytingar — til dæmis sérstakan skatt á stóreignamenn eða hátekjufólk — á þeim. Gini-stuðullinn, sem oft væri notaður, vegna þess að hann væri einfaldur í notkun, veitti svipaðar upplýsingar um tekjudreifingu og sú lýsing á hesti um hann, að hesturinn væri brúnn á litinn. Einn Gini-stuðull væri til fyrir margar ólíkar og misjafnar tekjudreifingar. Ragnar sýndi fram á, að Gini-stuðull fyrir tiltekið land myndi hækka, ef háskólanemum og ellilífeyrisþegar fjölgar hlutfallslega vegna aukinnar háskólamenntunar og lengri meðalaldurs, en hvort tveggja væri jafnan talið æskilegt. Einsársmælikvarðar eins og Gini-stuðullinn væru ófullkomnir, því að miða þyrfti við ævitekjur hvers manns, sem væri breytilegar, stundum lágar (á meðan hann væri námsmaður og lífeyrisþegi), en stundum háar (þegar hann væri á hátindi orku og aflagetu um miðjan aldur). Vísaði Ragnar til ritgerða um þetta í bókinni Tekjudreifingu og sköttum, sem nýútkomin er hjá Almenna bókafélaginu.

Balzac: Auður er valtastur vina

Hannes H. Gissurarson, prófessor í Háskóla Íslands, taldi ýmsar veilur vera í umtöluðu verki Thomasar Pikettys, Fjármagni á 21. öld. Tölur Pikettys um eignadreifingu hefðu sumar reynst rangar, en ef til vill væri rétt, að tölur um tekjudreifingu á Vesturlöndum sýndu, að úr henni hefði teygst upp á við, ríku fólki hefði fjölgað og það orðið ríkara. En tekjudreifing í heiminum í heild væri orðin jafnari. Skýringin á þessari þróun væri hnattvæðingin: Kínverskir og indverskir verkamenn veittu starfsbræðrum sínum harða samkeppni, en jafnframt hefði fólk með einstæða og ófjölfaldanlega hæfileika (afburðastjórnendur, kvikmyndastjörnur, íþróttahetjur, uppfinningamenn) eignast miklu stærri markað fyrir þjónustu sína og öðlast ofurtekjur. Ekkert væri heldur að ójafnri tekjudreifingu, væri hún tekjudreifing samkvæmt frjálsu vali. Það væri síðan ekki eins víst og Piketty héldi, að fjármagn ávaxtaðist ætíð hraðar en hagvöxtur. Fjármagn hlæðist ekki upp, heldur dreifðist með tímanum (eins og skáldsögur Balzacs, sem Piketty vitnaði óspart í, sýndu), og hagvöxtur gæti haldið áfram að vera ör, væri sköpunarmáttur kapítalismans nýttur.

Málstofan var þáttur í samstarfsverkefni RNH og AECR um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“. Vakti hún mikla athygli fjölmiðla. Viðskiptablaðið og Morgunblaðið birtu bæði fréttir um, að hún stæði fyrir dyrum, og Morgunblaðið birti frásögn af henni og viðtöl við frummælendur 25. október og 1. nóvember.

 

Glærur Ragnars Árnasonar

Glærur Corbetts Graingers

Glærur Hannesar um verk Pikettys

Comments Off