RNH | Frjálst fólk og frjálsir markaðir

Framfarirnar í Asíu og framtíð frelsisins

Posted on 07.09.14

Frá v.: John Stanley, Kevin Murphy og Ed Feulner. Ljósm.: Alejandro Chafuen.

Framfarirnar í Asíu síðustu þrjátíu ár voru eitt helsta umræðuefnið á þingi Mont Pèlerin samtakanna, alþjóðlegs málfundafélags frjálslyndra fræðimanna og umbótasinna, sem haldið var í Hong Kong 31. ágúst til 5. september 2014. Mörg hundruð milljónir manna í Asíulöndum hafa þessa þrjá áratugi brotist úr fátækt í bjargálnir með því að taka þátt í frjálsum alþjóðaviðskiptum og nýta kosti samkeppni og séreignarréttar. Hagfræðingar frá Japan, Indlandi, Suður-Kóreu, Hong Kong og Kína fluttu erindi um þróunina í heimalöndum sínum. Ein málstofa á þinginu var einnig helguð Kína og umheiminum, og héldu þar fyrirlestra tveir nafntogaðir brautryðjendur í kínverskum fræðum, Edward Luttwak og Roderick Farquhar, og reyndu að ráða í rúnir kínversku kommúnistastjórnarinnar, sem einokar völdin í fjölmennasta ríki heims, en hefur horfið frá sameignarstefnu og áætlunarbúskap. Önnur málstofa var um verðbólgu og peningamál, og talaði þar meðal annarra John Taylor, prófessor í Stanford-háskóla, sem Taylor-reglan um starfsemi seðlabanka er nefnd eftir. Enn fremur var málstofa á þinginu um það, hvort dregið hefði sundur með hálaunafólki og miðstéttinni, eins og oft væri haldið fram, og þar var Kevin Murphy, prófessor í Chicago-háskóla, á meðal frummælenda.

Prófessor Gary Becker var formaður dagskrárnefndar þingsins, en hann lést vorið 2014. Prófessor Richard Wong í Háskólanum í Hong Kong hafði hins vegar veg og vanda af skipulagningu þingsins. Þrír Íslendingar sóttu þetta þing samtakanna, Gísli Hauksson, formaður stjórnar RNH, Jónas Sigurgeirsson, framkvæmdastjóri RNH, og Hannes H. Gissurarson prófessor, sem situr í rannsóknaráði RNH, en hann er eini Íslendingurinn í samtökunum. Að frumkvæði Íslendinganna hittust Norðurlandabúarnir á þinginu í kvöldverði 2. september og báru saman bækur sínar. Á þinginu lét prófessor Allan Meltzer, einn kunnasti peningamálahagfræðingur heims, af starfi sem forseti Mont Pèlerin samtakanna, og var prófessor Pedro Schwartz frá Spáni kjörinn í hans stað. Dr. Ed Feulner, fyrrverandi forstöðumaður Heritage Foundation í Washington-borg, lét einnig af starfi gjaldkera, en hann hefur verið lífið og sálin í samtökunum áratugum saman. Var honum fært málverk að gjöf fyrir framlag sitt. Mont Pèlerin samtökin voru stofnuð vorið 1947 í Sviss að frumkvæði Friedrichs von Hayeks, en á meðal stofnfélaga voru hagfræðingarnir Milton Friedman, George J. Stigler, Frank H. Knight, Ludwig von Mises og Maurice Allais og heimspekingurinn Karl R. Popper. Næst halda samtökin svæðisþing í Lima í Perú 22.–25. mars 2015, en næsta aðalþing verður í Miami í Florida í september 2016. Samtökin héldu svæðisþing í Reykjavík í ágúst 2005, og töluðu þá meðal annarra prófessor Harold Demsetz frá Kaliforníuháskóla í Los Angeles, Vaclav Klaus, forseti Tékklands, Davíð Oddsson, þá utanríkisráðherra, dr. Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, og prófessorarnir Hannes H. Gissurarson, Ragnar Árnason og Þráinn Eggertsson.

Comments Off

Þrír frá RNH á þingi Mont Pèlerin samtakanna

Posted on 28.08.14

Stofnendur Mont Pèlerin samtakanna: Popper og Hayek

Þrír einstaklingar, sem tengjast RNH, sækja þing Mont Pèlerin samtakanna í Hong Kong 31. ágúst–5. september 2014, Gísli Hauksson, formaður stjórnarinnar, Jónas Sigurgeirsson, framkvæmdastjóri RNH, og dr. Hannes H. Gissurarson prófessor, sem situr í rannsóknarráði setursins, en hann er eini Íslendingurinn í samtökunum. Þetta þing er helgað „Emerging Asia and the Future of Liberty“ eða „Framfarir í Asíulöndum og framtíð frelsisins“. Meðal þeirra, sem tala á þinginu, eru Deepak Lal, hagfræðiprófessor í UCLA, en hann er af indverskum ættum, Roderick MacFarquhar, prófessor í Harvard og einn fremsti Kínasérfræðingur heims, Yoshinori Shimizu, hagfræðiprófessor í Japan, John Taylor, hagfræðiprófessor í Stanford (sem Taylor-reglan um vaxtastefnu seðlabanka er kennd við), Vaclav Klaus, fyrrverandi forseti Tékklands, Edward Luttwak, sérfræðingur í öryggismálum, Pascal Salin, einn kunnasti peningamálahagfræðingur Frakklands, William Easterly, hagfræðiprófessor í New York og höfundur víðkunnra verka um tilgangsleysi þróunaraðstoðar, og ýmsir kínverskir fræðimenn, jafnt frá meginlandinu og frá Hong Kong. Einnig verður á þinginu rætt um fræðilega arfleifð tveggja Nóbelsverðlaunahafa í hagfræði, sem voru félagar í Mont Pèlerin samtökunum og létust á árinu, þeirra Garys Beckers og Ronalds Coases.

Mont Pèlerin samtökin voru stofnuð í Sviss vorið 1947 að frumkvæði ensk-austurríska hagfræðingsins og heimspekingsins Friedrichs A. von Hayeks, sem hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði 1974, en hann kom til Íslands vorið 1980 og hélt tvo fyrirlestra, sem höfðu víðtæk áhrif, ekki síst til þess mikla frelsisauka, sem varð tímabilið 1991–2004. Á meðal stofnfélaga voru Milton Friedman, George J. Stigler og Maurice Allais, sem allir áttu eftir að hljóta Nóbelsverðlaun í hagfræði, en einnig bandarísk-austurríski hagfræðingurinn Ludwig von Mises, Luigi Einaudi, forseti Ítalíu, Frank H. Knight, prófessor í Chicago og stundum nefndur faðir Chicago-skólans í hagfræði, og ensk-austurrísku heimspekingarnir Karl Popper og Michael Polanyi. Á meðal annarra nafnkunnra félaga í samtökunum má nefna þýska stjórnmálamanninn Ludwig Erhard, bandaríska hagfræðinginn og Nóbelsverðlaunahafann James M. Buchanan og þýsk-austurríska stjórnmálamanninn Otto von Habsburg, sem var ríkisarfi í Austurríki og Ungverjalandi fram að hruni Dónárveldis Habsborgarættarinnar. Núverandi forseti samtakanna er bandaríski hagfræðiprófessorinn Allan Meltzer, sem er höfundur yfirgripsmikillar sögu Seðlabanka Bandaríkjanna. Á meðal fyrri forseta samtakanna eru þeir Hayek, Friedman, Stigler og Buchanan og þeir prófessor Antonio Martino, fyrrverandi utanríkisráðherra og varnarmálaráðherra Ítalíu, og dr. Ed Feulner, fyrrverandi forstjóri Heritage Foundation í Washington-borg. Þátttaka Íslendinganna þriggja í þinginu er liður í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

Comments Off

Bókagjöf á minningardegi fórnarlambanna

Posted on 25.08.14

Hannes ásamt landsbókaverði.

Árið 2009 ákvað Evrópuþingið að gera 23. ágúst að sérstökum minningardegi fórnarlamba alræðisstefnunnar, nasisma og kommúnisma. Dagurinn er valinn vegna þess, að þennan dag árið 1939 gerðu þeir Hitler og Stalín griðasáttmála um að skipta á milli sín Mið- og Austur-Evrópu, en með því hleyptu þeir líka heimsstyrjöldinni síðari af stað. Þeir skiptu Póllandi á milli sín, en Finnland og Eystrasaltslöndin þrjú áttu að koma í hlut Stalíns, þótt hann yrði að lokum að láta sér nægja Eystrasaltslöndin auk helmings Póllands. RNH er aðili að Evrópuvettvangi minningar og samvisku, sem stofnaður var til að halda á lofti minningu fórnarlamba alræðisstefnu tuttugustu aldar, og 23. ágúst 2013 var opnuð myndasýning um „Ísland og heimskommúnismann“ í Þjóðarbókhlöðunni, jafnframt því sem þeir dr. Pawel Ukielski frá Póllandi og dr. Mart Nutt frá Eistlandi lýstu reynslu heimalanda sinna af nasisma og kommúnisma. Þegar myndasýningunni var lokað 16. september, flutti slóvenski sagnfræðingurinn dr. Andreja Valic Zver fyrirlestur um nauðsyn á og skyldu til að halda minningunni á lofti. Enn fremur voru þá handritadeild Þjóðarbókhlöðunnar afhent skjöl þau, sem prófessor Arnór Hannibalsson hafði grafið upp í söfnum í Moskvu og prófessor Hannes Hólmsteinn Gissurarson unnið úr í yfirlitsriti sínu um Íslenska kommúnista 1918–1998.

RNH sinnir samstarfsverkefni með AECR, Evrópusamtökum íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu fórnarlambanna“. Nú í ár notaði RNH tækifærið á minningardegi fórnarlambanna og gaf Þjóðarbókhlöðunni ýmsar bækur í tengslum við þetta samstarfsverkefni, þar á meðal tveggja binda skýrslu rannsóknarnefndar í Eistlandi á framferði kommúnista og nasista allt frá hernámi Eistlands sumarið 1940, tveggja binda verk danska sagnfræðingsins prófessor Bents Jensens um Danmörku í kalda stríðinu og ævisögur Tékkans Ottos Katz (öðru nafni André Simone), Þjóðverjans Willis Münzenbergs og Danans Arnes Munch-Petersens, sem allir komu nokkuð við sögu íslenskra kommúnista og létu allir lífið fyrir málstaðinn, en Katz var hengdur eftir sýndarréttarhöld í Prag, Münzenberg myrtur af flugumönnum Stalíns í frönskum skógi og Munch-Petersen látinn sæta óblíðri meðferð í rússnesku fangelsi með þeim afleiðingum, að hann lést. Á minningardegi fórnarlambanna birti prófessor Hannes H. Gissurarson einnig grein í Morgunblaðinu, 23. ágúst 2014, um „Sögulegt gildi griðasáttmálans“. Lýsti hann þar framferði Hitlers og Stalíns í Póllandi og Eystrasaltslöndunum, skipulagðri útrýmingu gyðinga, brottflutningi fólks, handtökum og aftökum:

Comments Off

„Hið veika getur lifað hið sterka af“

Posted on 21.08.14

Hannes í Joensuu 16. ágúst. Ljósm. Jouko Nurmiainen.

Prófessor Hannes Hólmsteinn Gissurarson, umsjónarmaður rannsókna RNH, flutti fjóra fyrirlestra á ráðstefnum á Norðurlöndum í ágúst. Á árlegri ráðstefnu norrænu stjórnmálafræðingasamtakanna, Nordic Political Science Association, í Gautaborg í Svíþjóð 12.–15. ágúst ræddi hann um þrjú efni. Eitt var Icesave-deilan á málstofu um „International Courts and Domestic Politics“, sem Johan Karlsson Schaffer stýrði. Þar gerði Hannes að umtalsefni afstöðu Norðurlandaþjóða og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, tilraunir til samninga, úrskurð EFTA-dómstólsins og áhrif málsins á íslensk stjórnmál. Andmælandi var Matthew Saul, sem stundar rannsóknir í laga- og mannréttindastofnun Oslóarháskóla. Kvað hann koma sér á óvart, hversu fúsir sumir íslenskir stjórnmálamenn hefðu verið til að fara frekar samninga- en dómstólaleiðina.

Annað efnið var íslenska bankahrunið á málstofu um „International Political Theory“, sem Göran Duus-Otterström stýrði. Þar lýsti Hannes því, hvernig smáþjóðir hefðu jafnan orðið að sætta sig við forræði stærri þjóða. Ísland hefði á 20. öld aðallega hallað sér að Bretlandi og Bandaríkjunum. Landið hefði hins vegar reynst vera vinalaust haustið 2008. Bandaríski seðlabankinn hefði gert gjaldeyrisskiptasamninga við seðlabanka Svíþjóðar, Noregs og Danmerkur, en neitað seðlabanka Íslands um slíkan samning. Bretar hefðu neitað íslenskum bönkum í Bretlandi um aðild að aðstoð við banka í lausafjárvanda, sem veitt var í hinni alþjóðlegu fjármálakreppu, og bætt gráu ofan á svart með því að beita hryðjuverkalögum á einn bankann og jafnvel um skeið á seðlabankann íslenska og fjármálaeftirlitið. Andmælandi var Aaron Maltais, sem stundar rannsóknir í stjórnmálafræðideild Stokkhólmsháskóla. Efaðist hann um, að íslensku bankarnir hefðu verið með öllu saklausir af bankahruninu. Einsdæmi væri, að bankar yxu svo hratt.

Þriðja efnið var íslenska velferðarríkið í bólu og bankahruni á málstofu, sem Anders Lindbom stýrði. Þar lýsti Hannes þróun áranna 1991–2004, þegar miklar breytingar urðu á íslenska hagkerfinu, sérstaklega áhrifin á tekjuskiptingu og lífskjör. Hann færði rök fyrir því, að þá hefðu Íslendingar ekki vikið af hinni norrænu leið á hina engilsaxnesku, eins og oft hafi verið haldið fram, heldur markað sér séríslenska leið. Fátækt og útskúfun hefði verið minni á Íslandi en víðast annars staðar. Andmælandi var Stephan Köppe, sem stundar rannsóknir á norrænum velferðarríkjum í Dundee-háskóla í Skotlandi. Saknaði hann rækilegrar greinargerðar um einstök atriði velferðaraðstoðar á Íslandi. Fyrirlestrar Hannesar voru þættir í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

Á 28. norræna sagnfræðingamótinu í Joensuu í Finnlandi 14.–17. ágúst flutti Hannes fyrirlestur á sérstakri málstofu um meginstef mótsins, „Mörk og mæri á Norðurslóðum“ (Crossovers – Borders and Encounters in the Nordic Space). Fundarstjóri var finnski sagnfræðingurinn Jouko Nurmiainen. Fyrirlestur Hannesar var um einkennileg örlög tveggja Þjóðverja, sem dvöldust á Íslandi fyrir stríð. Annar var nasisti, dr. Bruno Kress, sem kenndi þýsku og stundaði rannsóknir á íslensku á vegum Ahnenerbe, rannsóknarstofnunar SS. Hinn var flóttamaður af gyðingaættum, Henný Goldstein, sem kom hingað með son sinn og móður. Öðrum bróður Hennýar tókst líka að komast til Íslands fyrir stríð, en hinn lét lífið í rannsókn, sem Ahnenerbe gerði á höfuðlagi og hauskúpum gyðinga í Natzweiler-fangabúðunum nálægt Strassborg. Þegar Bretar hernámu Ísland, handtóku þeir Kress og vistuðu á eynni Mön, uns hann var sendur til Þýskalands í fangaskiptum. Henný giftist hins vegar íslenskum manni og gerðist íslenskur ríkisborgari. Vorið 1958 bar fundum þeirra Kress og Hennýar aftur saman í sextugsafmæli Brynjólfs Bjarnasonar. Kress var þá orðinn kommúnisti og háskólakennari í Austur-Þýskalandi, en eiginmaður Hennýar var frammámaður í Sósíalistaflokknum. Varð uppnám við þessa óvæntu endurfundi, og hlutust af blaðaskrif og bréfaskipti milli Kress og Einars Olgeirssonar. Árið 1986 lést Henný, og sama ár veitti Háskóli Íslands Kress heiðursdoktorstitil. Hannes hefur skrifað ritgerð á íslensku um þessa einkennilegu endurfundi. Erindi hans er þáttur í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu fórnarlambanna“.

Hannes segir, að fyrirlestrarnir hafi að vísu verið um ólík efni, en eitt meginstef þeirra hafi þó verið, að hið veika geti lifað hið sterka af, mýktin staðist hörkuna. Þrautseigja og þolinmæði hafi reynst Íslendingum best í Icesave-deilunni, og þrátt fyrir allt hafi alræðisstefnur tuttugustu aldar lotið í lægra haldi fyrir lýðræðisþjóðunum og múrar víða hrunið.

Glærur Hannesar í Gautaborg 13. ágúst 2014

Gærur Hannesar að morgni 14. ágúst 2014

Glærur Hannesar í Gautaborg 14. júlí eftir hádegi 2014

Glærur Hannesar í Joensuu 16. ágúst 2014

Comments Off

Útgáfuhóf: ný bók um tekjudreifingu og skatta

Posted on 18.08.14

Útgáfuhóf verður á Litla torgi, hliðarsal Hámu (inn af mötuneytinu og Bóksölu stúdenta) fimmtudaginn 21. ágúst kl. 17–19. Tilefnið er, að nú er komin út ný bók í ritröðinni Þjóðmálarit Almenna bókafélagsins, greinasafnið Tekjudreifing og skattar, sem þeir Ragnar Árnason prófessor og Birgir Þór Runólfsson dósent ritstýra. Er verkið gefið út í samstarfi við RSE. Hugveitan New Direction í Brussel studdi ýmsar rannsóknir, sem gerðar voru í tengslum við verkið. Auk þeirra Ragnars og Birgis Þórs eiga greinar í bókinni dr. Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor, dr. Helgi Tómasson tölfræðidósent og hagfræðingarnir Axel Hall og Arnaldur Sölvi Kristjánsson, sem báðir stunda doktorsnám í hagfræði.

Ragnar telur, að Gini-stuðlar séu gallaðir mælikvarðar á tekjudreifingu og gera þurfi greinarmun á rauntekjum og nafntekjum og á vergri og hreinni skattbyrði, og mælist þá tekjudreifing jafnari og skattbyrði ójafnari en ella. Birgir Þór vekur athygli á gögnum, sem sýna sterkt samband atvinnufrelsis og góðra lífskjara. Hannes vísar því á bug, að fátækt hafi árin 1991–2004 verið meiri hér en á öðrum Norðurlöndum, eins og haldið hefur verið fram. Helgi sýnir fram á, að Gini-stuðull geti verið hinn sami við ólíkar tekjudreifingar. Axel færir rök fyrir því, að skattahækkanir í jöfnunarskyni minnki hagvöxt. Arnaldur Sölvi lýsir ýmsum skattagildrum í hinu íslenska kerfi skatta og bóta.

RNH styður þessa ritröð AB. Fyrri bækur í henni eru Icesave-samningarnir: Afleikur aldarinnar? eftir Sigurð Má Jónsson blaðamann (2011) og Búsáhaldabyltingin: Sjálfsprottin eða skipulögð? eftir Stefán Gunnar Sveinsson sagnfræðing (2014).

Inngangur og efnisútdráttur: Tekjudreifing og skattar

Comments Off

Fjórir fyrirlestrar á Norðurlöndum

Posted on 10.08.14

Prófessor Hannes Hólmsteinn Gissurarson, umsjónarmaður rannsókna RNH, flytur fjóra fyrirlestra á ráðstefnum á Norðurlöndum í ágúst. Á árlegri ráðstefnu norrænu stjórnmálafræðingasamtakanna, Nordic Political Science Association, í Gautaborg í Svíþjóð 12.–15. ágúst heldur hann þrjú erindi. Eitt er á málstofu um „International Courts and Domestic Politics“, sem Johan Karlsson Schaffer leiðir, miðvikudaginn 13. ágúst kl. 13.30–14.30. Þar ræðir Hannes um Icesave-deiluna milli Íslendinga annars vegar og Breta og Hollendinga hins vegar, afstöðu Norðurlandaþjóðanna og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, tilraunir til samninga, úrskurð EFTA-dómstólsins og áhrif málsins á íslensk stjórnmál. Andmælandi er Matthew Saul, sem stundar rannsóknir í laga- og mannréttindastofnun Oslóarháskóla. Hannes er einnig andmælandi Schaffers og fleiri höfunda á sömu málstofu þriðjudaginn 12. ágúst kl. 13.30–14.30.

Annað erindið er á málstofu um „International Political Theory“, sem Göran Duus-Otterström leiðir, fimmtudaginn 14. ágúst kl. 8.45–9.45. Erindi Hannesar þar nefnist: „Why Was Iceland Left Out in the Cold?“ Hann lýsir því, hvernig smáþjóðir hafa jafnan orðið að sætta sig við forræði stærri þjóða, sem komið hafi misjafnlega fram við þær. Ísland hafi á 20. öld aðallega hallað sér að Bretum og Bandaríkjunum. Landið hafi hins vegar reynst vera vinalaust haustið 2008. Bandaríski seðlabankinn hafi gert gjaldeyrisskiptasamninga við seðlabanka Svíþjóðar, Noregs og Danmerkur, en neitað seðlabanka Íslands um slíkan samning. Bretar hafi neitað íslenskum bönkum í Bretlandi um aðild að aðstoð við banka í lausafjárvanda, sem veitt var í hinni alþjóðlegu fjármálakreppu, og jafnvel beitt hryðjuverkalögum á einn bankann og um skeið á seðlabankann íslenska og fjármálaráðuneytið. Andmælandi er Aaron Maltais, sem stundar rannsóknir í stjórnmálafræðideild Stokkhólmsháskóla. Hannes er einnig andmælandi Fredriks Dybfests Hjorthens á sömu málstofu kl. 9.45–10.45.

Þriðja erindið er á málstofu, sem Anders Lindbom leiðir, fimmtudaginn 14. ágúst kl. 13.00–15.00 um „The Nordic Welfare Model in Transition“ og nefnist: „The Icelandic Welfare State: Nordic or Anglo-Saxon?“ Þar ræðir Hannes um þróun áranna 1991–2004, þegar miklar breytingar urðu á íslenska hagkerfinu, sérstaklega áhrifin á tekjuskiptingu og lífskjör. Hann leiðir rök að því, að þá hafi Íslendingar ekki vikið af hinni norrænu leið á hina engilsaxnesku, eins og oft hafi verið haldið fram, heldur markað sér séríslenska leið. Fátækt og útskúfun hafi verið minni á Íslandi en víðast annars staðar. Lífskjör allra hópa hafi hins vegar versnað eftir fall bankanna, sérstaklega þó tekjuhærri hópanna. Andmælandi er Stephan Köppe, sem stundar rannsóknir á norrænum velferðarríkjum í Háskólanum í Dundee. Hannes er einnig andmælandi Christians Albrekts Larsens í sömu málstofu miðvikudaginn 13. ágúst kl. 8.30–10 og Joakims Palmes föstudaginn 15. ágúst kl. 9–10. Einn íslenskur fræðimaður er annar á ráðstefnunni í Gautaborg, prófessor Grétar Þór Eyþórsson frá Háskólanum á Akureyri. Fyrirlestrar Hannesar eru þættir í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu, Ísland og framtíð kapítalismans“.

Henny Goldstein-Ottósson.

Á 28. norræna sagnfræðingamótinu í Joensuu í Finnlandi 14.–17. ágúst flytur Hannes fyrirlestur á sérstakri málstofu um meginstef mótsins, „Crossovers – Borders and Encounters in the Nordic Space“. Málstofan er kl. 8–11 laugardaginn 16. ágúst í Metria House í Háskólanum í Joensuu, og stjórnar henni finnski sagnfræðingurinn Jouko Nurmiainen. Erindi Hannesar nefnist „Two Germans in pre-war Iceland, and their later strange encounter“. Er það um einkennileg örlög tvegga Þjóðverja, sem dvöldust á Íslandi fyrir stríð. Annar var nasisti, dr. Bruno Kress, sem kenndi þýsku og stundaði rannsóknir á íslensku máli á vegum Ahnenerbe, rannsóknarstofnunar SS-sveita Heinrichs Himmlers. Hinn var flóttamaður af gyðingaættum, Henný Goldstein, sem kom hingað með son sinn og móður. Öðrum bróður Hennýar tókst líka að komast til Íslands fyrir stríð, en hinn lét lífið í rannsókn, sem Ahnenerbe, rannsóknarstofnun SS-sveitanna, gerði á höfuðlagi og hauskúpum gyðinga í Natzweiler-fangabúðunum nálægt Strassborg. Þegar Bretar hernámu Ísland, handtóku þeir Kress og vistuðu á eynni Mön, uns hann var sendur til Þýskalands í fangaskiptum. Henný giftist hins vegar íslenskum manni og gerðist íslenskur ríkisborgari. Vorið 1958 bar fundum þeirra Kress og Hennýar aftur saman í sextugsafmæli Brynjólfs Bjarnasonar. Kress var þá orðinn kommúnisti og forstöðumaður norrænu stofnunarinnar í Greifswald í Austur-Þýskalandi, en eiginmaður Hennýar var frammámaður í Sósíalistaflokknum. Varð nokkurt uppnám í veislunni, þegar þau Kress og Henný hittust, og hlutust af blaðaskrif og bréfaskipti milli Kress og Einars Olgeirssonar. Hannes hefur skrifað ritgerð á íslensku um þessa einkennilegu endurfundi. Á meðal annarra íslenskra fyrirlesara eru Hrefna Róbertsdóttir, prófessor Anna Agnarsdóttir, Ólafur Rastrick, Margrét Gunnarsdóttir, Sverrir Jakobsson, prófessor Guðmundur Jónsson, Ragnheiður Kristjánsdóttir og Sumarliði Ísleifsson. Erindi Hannesar er þáttur í samstarfsverkefni RNH og AECR, Evrópusamtaka íhaldsmanna og umbótasinna, um „Evrópu fórnarlambanna“.